Gmina Przodkowo

Gmina Przodkowo

Gmina Przodkowo jest jedną z ośmiu gmin należących do powiatu kartuskiego. Tworzy ją 35 wsi połączonych w 16 sołectw, zajmujących 8.539 ha, które zamieszkuje 6.875 osób. Przodkowo, jako gmina kaszubska słynie z gościnności.

Mając na celu przyciągnięcie turystów, mieszkańców i przedsiębiorców, gmina jako priorytet przyjęła inwestowanie w infrastrukturę. Gmina jest zwodociągowana, cały czas rozwija sieć dróg oraz sieć kanalizacyjną. Dobra infrastruktura i troska o oświatę zajmuje najważniejsze miejsce w Wieloletnim Planie Inwestycyjnym.


HISTORIA

Początki wsi Przodkowo datują się od XIII wieku - już wtedy był tu kościół. W pierwszej połowie XV wieku miejscowość weszła w skład posiadłości kartuzów, którzy mieli w Przodkowie papiernię, w XVI - XVII wieku dzierżawioną przez Ardenów.

Ziemie dzisiejszej Gminy Przodkowo należały administracyjnie w okresie książąt pomorskich do kasztelani gdańskiej (istnieje przypuszczenie, że kościół we wsi Przodkowo oraz parafię założyli właśnie książęta pomorscy). Gdy Krzyżacy zajęli w 1308 roku Pomorze Gdańskie, gmina podlegała komturii gdańskiej. W okresie Rzeczypospolitej Szlacheckiej (1466 - 1772) większość wsi także należało do powiatu gdańskiego. Widać tu więc ciągłą grawitację terenu przodkowskiego do Gdańska. Na skutek zajęcia w 1772 roku Pomorza Gdańskiego przez Prusy, a w II rozbiorze Polski w 1793 roku - samego Gdańska, tereny Przodkowa weszły do nowej prowincji Prusy Zachodnie, do Kamery Wojny i Domen, w Kwidzynie, zwanej też Rejencją Zachodniopruską. W 1815 roku Przodkowo i jego okolice weszły w skład nowo utworzonej Rejencji w Gdańsku. Po nowym podziale administracyjnym Prus Zachodnich, zaczął funkcjonować powiat kartuski, któremu podlegały też (i do dziś podlegają) tereny obecnej Gminy Przodkowo.

Pod względem administracji kościelnej Kościoła Rzymskokatolickiego wsie i parafie Gminy Przodkowo zmieniały przynależność do diecezji kilkakrotnie. Początkowo teren ten przynależał do diecezji kołobrzeskiej. Gdy w 1124 roku utworzono biskupstwo włocławskie - do diecezji kujawskiej, zarządzanej przez archidiakona pomorskiego, rezydującego w Gdańsku. Kiedy w 1821 roku papież Pius VII przyłączył lewostronną (względem Wisły) część Pomorza do diecezji chełmińskiej, parafia przodkowska weszła w skład tych obszarów. Od 1992 roku parafia Przodkowo należy do diecezji pelplińskiej.

Obecna nazwa wsi Przodkowo utrwaliła się ostatecznie w XIX wieku, choć wieści o samej wsi widnieją już w źródłach krzyżackich wieku XIV. Z tego okresu można napotkać zapisy, dające się sprowadzić do etymologicznej postaci Seefeld - nazwy niemieckiej, wywodzącej się od rzeczowników see "jezioro" i feld "pole", czyli niejako "Pole nad jeziorem". Chodziło tu prawdopodobnie o Jezioro Księże. Wiele mieszkańców Przodkowa mówi na wieś Przedkowo. Takie też zapisy można spotkać najczęściej już od XVI wieku. Nazwa Przedkowo pochodzi prawdopodobnie od człowieka imieniem Przedek (zdrobnienie staropolskiego Przedstaw), który dał początek wsi a może i był jej właścicielem. Ponieważ imię Przedek wyszło z użycia, nazwę wsi kojarzono z innymi rdzeniami wyrazowymi, takimi jak: prząść stąd Przodkowo i Prządkowo oraz przodek, stąd Przodkowo. Ta wersja utrwaliła się ostatecznie i do dziś dnia jest oficjalną nazwą wsi.


GEOGRAFIA

Teren Gminy należy do Pojezierza Kaszubskiego. Hipsometria obszaru wyraźnie wskazuje na występowanie bardzo zróżnicowanych wysokości bezwzględnych, jako wynik akumulacyjnej działalności lodowca. Formę powierzchni stanowi zgrupowanie moren pomieczyńskich występujących w południowo - zachodniej części Gminy. W północnej części Gminy występują pojedyncze pagórki czołowo - morenowe. Innym zespołem form ożywiających ukształtowanie powierzchni są ciągi rynien, z których to największe: zespół rynnowy jeziora Tuchomsko, rynny rzeki Klasztornej Strugi, Trzech Rzek i Czarnej Strugi. Największą powierzchnię Gminy stanowi morena denna, na ogół falista. Innym elementem istotnym w charakterystyce warunków hydrograficznych obszaru są jeziora oraz występujące w dużej ilości "oczka polodowcowe".

Charakterystyczną cechą klimatu jest duża zmienność pogody. Pogoda kształtuje się głównie pod wpływem niżów atlantyckich, którym przeciwstawiają się masy powietrza kontynentalnego Europy wschodniej. Klimat terenów nadleśnictwa Kartuzy jest dość surowy, stosunkowo chłodny i wilgotny, o krótkim okresie wegetacyjnym skracanym późnymi przymrozkami wiosennymi i wczesnymi przymrozkami jesiennymi. Średnia roczna temperatura wynosi 6,50 C.

Największą powierzchnię Gminy zajmują grunty orne (54%) oraz użytki rolne (22,5%). Największa ilość gleb w gruntach ornych należy do klasy V a w użytkach rolnych do klasy IVb. Są to gleby gliniaste, niekorzystne dla produkcji rolnej.

Gmina Przodkowo charakteryzuje się bogatą i różnorodną florą i fauną. Najszerzej w gminie, ze względu na kwasowość gleb, rozprzestrzeniły się mchy, porosty, grzyby i glony.

Mimo, że obszary bezleśnie w gminie Przodkowo stanowią większość powierzchni, to fauna zachowała charakter właściwy obszarom leśny. Występują przede wszystkim gatunki środkowo - europejskie: dzik, dzięcioł, rzekotka a także ślimaki. Najpospolitszym gadem jest jaszczurka zwinka. Na wodach najczęściej zauważamy kaczki, łabędzie. Spośród dużych ssaków najliczniejsza jest populacja sarny, a także zając, dzik, królik i lis. W okolicach Smołdzina pojawiają się żurawie.


ZABYTKI I CIEKAWE MIEJSCA

W Przodkowie zobaczyć można dużo zabytków. Architektonicznie najciekawszy jest neogotycki kościół św. Andrzeja, zbudowany z ciosanych kamieni (ukończony w 1878 roku) z późnogotycką rzeźbą Madonny z XVI wieku oraz neobarokowy kościół pod wezwaniem św. Józefa w Pomieczynie. W Przodkowie i Pomieczynie zbiorowa mogiła więźniów obozu koncentracyjnego "Stutthof" zamordowanych przez hitlerowców w lutym 1945 w czasie tragicznego marszu ewakuacyjnego. W miejscowości Rąb na pięciu stanowiskach prowadzono badania archeologiczne. Cztery z nich to pozostałości cmentarzysk ludności pomorskiej. Na piątym znajdują się szczątki kurhanów kamiennych, które pochodzą prawdopodobnie z przełomu epoki brązu i wczesnej epoki żelaza. W gminie zwiedzić można jedyne na terenie województwa Muzeum Pożarnictwa, a w nim stary sprzęt gaśniczo - ratowniczy, specjalne czasopisma i inne eksponaty.


KULTURA

Życie kulturalne Gminy skupia się wokół dawnych tradycji wiejskich i kształtowane jest poprzez naturalne bogactwo i środowisko, jakie może dać tylko wieś. Na uwagę zasługują coroczne festyny i inne imprezy na stałe wpisane już w bardzo bogaty kalendarz imprez. Na uwagę zasługuje też Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca "Małe Kaszuby" przy Zespole Szkół w Przodkowie. Zespół daje liczne występy na terenie Gminy, szerząc folklor i tradycje kaszubskie. Ciekawy jest zbiór starych wozów strażackich i sprzętu pożarniczego zebranych w Muzeum Pożarnictwa>. Jest to jedyne Muzeum na terenie województwa. Zwiedzających chętnie oprowadzi po Muzeum Komendant Gminny OSP w Przodkowie, Pan Leon Deyk. Ważną rolę pełni też Publiczna Biblioteka pod kierownictwem Danuty Rzepka, która stale powiększa bogaty księgozbiór o nowości.


TURYSTYKA

Na terenie Gminy Przodkowo przebiega kilka szlaków pieszych i rowerowych. Piechurów i rowerzystów z pewnością zaskoczą piękne i nieskażone kaszubskie krajobrazy, lasy, łąki i pastwiska wyróżniające się bogatą fauna i florą. Występują przede wszystkim gatunki środkowo - europejskie: dzik, dzięcioł, rzekotka. Najpospolitszym gadem jest jaszczurka zwinka. Spotkać można też sarny, dziki, zające, króliki i lisy. Turyści lubiący aktywny wypoczynek skorzystać mogą z pełnowymiarowej hali sportowo - widowiskowej z płytą główną boiska o wymiarach 22x44 m i widownią na 530 miejsc siedzących. Nieopodal sali znajduje się boisko trawiaste z płytą asfaltową oraz jezioro księże. W Tokarach skorzystać można z pola golfowego, gdzie obecnie oddano już do użytku driving range, przy którym powstał klub sportowy. Zainteresowani mogą skorzystać z nauki gry w golfa, która odbywa się pod okiem trenera.

Przodkowo słynie z różnych imprez kulturalnych, takich jak festyny rodzinne, sobótki, dożynki, a także imprez sportowych tj. Turniej Sołectw, mecze piłki nożnej, a także z występów zespołów folklorystycznych, kuligów w zimie, rajdów rowerowych i możliwości jazdy konnej po bezpiecznym terenie.