Kartuskie gazety w rękach władzy. "Zbrodnia na demokracji"

Większość gazet ukazujących się w powiecie kartuskim siedzi w kieszeni obecnych władz i uprawia propagandę na rzecz ich interesów. Mechanizm stanowiący "zbrodnię na demokracji" piętnują autorytety w dziedzinie walki z korupcją, etyki mediów i... znany w całej Polsce duchowny - dziennikarz.

O tym, że część kartuskiej prasy celowo zafałszowuje rzeczywistość, mówi się od wielu lat. Jednak przed kolejnymi wyborami samorządowymi patologię widać szczególnie ostro. Media zgadzają się na zależność od władzy. Ta finansuje lokalną prasę w zamian za pomoc w wygraniu wyborów. W efekcie samorządami kierują ludzie, których nikt nie rozlicza.

- To nic nowego - mówi Andrzej Szozda, zastępca szefa działu krajowego tygodnika Wprost. - Do takich historii, niestety, ciągle jeszcze dochodzi w lokalnych społecznościach.

O sprawie zaczęliśmy pisać tydzień temu. Podaliśmy wówczas, że Gazeta Kartuska i Dziennik Bałtycki za pieniądze podatników zamieszczają wkładki reklamujące rzekome dokonania samorządowców. Parę dni później podobną reklamówkę dołączył Kurier Kartuski. Równocześnie w gazecie pojawiły się artykuły atakujące portal Kartuzy.info.

Pisanie na zamówienie

Okazuje się jednak, że bez większego trudu można wykazać, iż większość lokalnych redakcji pozostaje w ścisłej zależności finansowej od wójtów i burmistrzów. Dzięki cichemu układowi, gazety pełnią rolę tuby propagandowej władzy i przekazują czytelnikom przefiltrowane oraz zniekształcone wiadomości.

- To proste, żeby dostawać ogłoszenia np. o przetargach w gminie, szefostwo musi się wykazać - mówi nieoficjalnie jeden z dziennikarzy tygodnika Głos Kaszub. - Nie ma mowy, żeby napisać o jakichś nieprawidłowościach, bo zaraz jest telefon od władzy i od naczelnego dostaje się "opeer".

Głos Kaszub jest gazetą, w której udział finansowy posiada obecny burmistrz Kartuz. W zbliżających się wyborach chce po raz czwarty zająć miejsce w fotelu samorządowca. Dziennikarz, z którym rozmawiamy mówi, że podobną usłużność wobec tego i innych samorządowców zachowują prawie wszystkie pozostałe tytuły lokalne.

Wygrać zdjęciami

Bardzo często wykorzystywanym "chwytem" w lokalnej prasie jest pokazywanie jak największej liczby zdjęć włodarzy kandydujących na kolejną kadencję. Czasami dochodzi do zastanawiających sytuacji, jak na internetowej stronie Dziennika Bałtyckiego, gdzie w tekście chwali się za zdobycie nagrody organizację turystyczną, zaś pokazuje fotografię obecnego burmistrza.

Artykuł z uroczystości wręczenia nagrody, z dołączonym zdjęciem włodarza Kartuz można też znaleźć wewnątrz dodatku "Promocja", dołączonego do Kuriera Kartuskiego. Część artykułów, w tym od gminy Kartuzy opatrzono informacją, że są sponsorowane, czyli opłacone z gminnych pieniędzy. Pod tekstem z podobizną Grzegorza Gołuńskiego widnieje reklama... komisji wyborczej przyjmującej zgłoszenia kandydatów na burmistrza Kartuz.

W podobny sposób postępuje Gazeta Kartuska, która nie umieszcza w ogóle informacji, że wkładki podpisane przez wójtów i burmistrzów są częścią komercyjną.
Dzieje się tak, mimo iż Prawo Prasowe mówi wyraźnie: "Ogłoszenia i reklamy muszą być oznaczone w sposób nie budzący wątpliwości, iż nie stanowią one materiału redakcyjnego".

Wszyscy tak robią?

Ryszard Wenta i Ryszard Leszkowski, redaktorzy naczelni dwóch wymienionych tytułów przekonują, że nic się nie stało, bo oni przyjmują jedynie reklamę w myśl zasady "tak robią wszyscy". "Tak naprawdę gazeta nie ma możliwości, by takiej reklamy nie przyjąć" - przekonuje redaktor Kuriera...

Naczelny Gazety Kartuskiej, Ryszard Leszkowski przyznaje, że "bilanse czterolecia, przygotowane przez samorządy obiektywnie promują w wyborczym wyścigu wójtów i burmistrzów" i dalej tłumaczy: "Cóż jednak robić - ta przewaga została im dana i wpisana w porządek rzeczy".

Poprosiliśmy o komentarz Wacława Oszajcę, jezuitę, byłego redaktora Przeglądu Powszechnego, znanego rekolekcjonistę i poetę. Jego zdaniem, zarówno dziennikarze, jak i wydawcy, którzy dopuszczają się fałszowania przekazu medialnego, sprzeniewierzają się podstawom etyki i misji dziennikarskiej.

- Na szczęście żyjemy w kraju demokratycznym i każdy inny, konkurencyjny tytuł na rynku może wykorzystać tę sytuację - ocenia jezuita. - Jednak kiedy prawie wszystkie media w danym środowisku znajdują się w układzie z władzą, sytuacja robi się bardzo trudna. Ten co odważy się na krytykę, dostaje od pozostałych po głowie.

Wyjaśnić a nie ściemniać

Wydaje się, że stan opisywany przez ojca Wacława Oszajcę trwa w najlepsze w powiecie kartuskim od początku istnienia samorządności. Głos Kaszub, Dziennik Bałtycki i Gazeta Kartuska opisując wydarzenia z życia samorządów bardzo często cytują wyłącznie opinie wójtów i burmistrzów. Nie tropi się afer. Nie ujawnia przekrętów. O nieprawidłowościach zaś pisze, gdy zauważy je ktoś inny. Nawet wtedy jednak do druku trafia najczęściej wersja zbliżona do stanowiska władz.

- Obowiązkiem dziennikarzy i wydawcy jest objaśnianie czytelnikom świata - dodaje ojciec Wacław Oszajca. - Dobro odbiorcy nie może być naruszone. Ci, którzy świadomie rezygnują z przedstawiania prawdziwych informacji, dokonują wyboru, czy chcą służyć społeczeństwu, czy chcą być jedynie brukowcem.

Równie jednoznacznie stawia sprawę Paweł Kamiński, wiceprezes Transparency International Polska. "Jeśli ludzie mediów decydują się działać przeciwko dobru publicznemu, stawiają na szali swoją reputację".

Stronniczość rujnuje

Jeden z lokalnych przedsiębiorców z branży budowlanej mówi o odczuciach mieszkańców bezsilnych wobec arogancji samorządowców, którzy utrzymają sieć powiązań z mediami.

- Ta następna kadencja, to łakomy kąsek dla władzy, bo będzie możliwość pozyskania olbrzymich środków unijnych - tłumaczy. - Ale wszystko wskazuje na to, że wygrają znowu ci sami ludzie, którzy w sprawie pozyskiwania tych funduszy niewiele dotąd zrobili. Od lat za nasze pieniądze mają darmową promocję w gazetach i teraz jak po maśle wjadą do swoich gabinetów. Kto straci na tych wyborach? Na pewno nie oni - tylko my.

Julia Pitera, posłanka na Sejm i była prezes polskiego oddziału Transparency International określa układanie się gazet z władzą mianem "zbrodni na demokracji".

- Współczesne media powinny być przewodnikiem po świecie - dodaje Magdalena Bajer przewodnicząca Rady Etyki Mediów. - Tak jak nie godzi się uprawiać reklamy wyborczej za pieniądze podatników, tak niegodziwym jest pokazywanie stronniczych artykułów i zaniechanie ich komentowania.

Janusz Świątkowski