Kartuzy - miasto, które nosi dumne miano Stolicy Kaszub i pełni funkcję stolicy powiatu kartuskiego. Jest znane z wyjątkowego zabytku, jakim jest zespół poklasztorny zakonu Kartuzów z kolegiatą, której dach ma kształt wieka trumny. Słynie również z tego, że wszystkie drogi do Kartuz prowadzą przez las. Na terenie gminy znajduje się też sanktuarium Matki Bożej Królowej Kaszub w Sianowie. W Kartuzach znajdują się najbardziej zanieczyszczone jeziora w Polsce. Rozpoczęto proces ich rekultywacji, który będzie kosztował kilkadziesiąt milionów złotych. Gmina Kartuzy jest gminą miejsko-wiejską. Na jej terenie znajdują się 24 sołectwa. Największe miejscowości to Kiełpino, Brodnica Górna, Dzierżążno, Grzybno i Prokowo. Burmistrzem gminy jest Mieczysław Grzegorz Gołuński.