Zmarł Józef Szajna

Dzisiaj zmarł Józef Szajna - wybitny reżyser teatralny, malarz, scenograf, reżyser, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Miał 86 lat. "Nikt nie podejrzewał, że tu w Kartuzach będzie to jego ostatnia wystawa za życia oraz że spotkanie z artystą zamieni się w jego pożegnanie" - oznajmiła Zofia Watrak, dyrektor Galerii Refektarz.

Józef Szajna urodził się 1922 roku w Rzeszowie. W czasie wojny był więźniem hitlerowskich obozów koncentracyjnych w Oświęcimiu i Buchenwaldzie. Przeżycia obozowe znajdują swoje odbicie w jego twórczości, której treścią jest zagłada, zniszczenie, przemijanie.

Od 14 czerwca br. można zobaczyć jego prace w Galerii Refektarz w Kartuzach. Natomiast na 5 lipca (godz. 14) Zofia Watrak zaplanowała spotkanie z Józefem Szajną.

- Nikt nie podejrzewał, że tu w Kartuzach będzie to jego ostatnia wystawa za życia oraz że spotkanie z artystą zamieni się w jego pożegnanie - powiedziała dyrektor kartuskiej Galerii Refektarz. - Na pożegnanie zapraszamy wszystkich mieszkańców Kartuz. Tego dnia dla artysty zapłonie happening z płonącymi kamieniami.

Zofia Watrak o Józefie Szajnie

"Szajna jest to nazwisko, które przeszło do historii sztuki współczesnej... i to nie tylko polskiej. Dzieła, które mamy w galerii, przechodzą do kanonu sztuki XXI wieku. Jest to wołanie o pojednanie. Szajna przez całe swoje życie apelował o współodpowiedzialność. Z jego słów wynika, że często zadajemy sobie pytanie – kto jest winien za to, co działo się, czyli za obozy, za śmierć milionów ludzi i za to, co nadal się dzieje na świecie. Józef Szajna na pytanie - kto jest winien, ty czy ja? - mówi, aby skierować to przede wszystkim do siebie. W ten sposób wskazuje nam, abyśmy przyjęli odpowiedzialność za fragment choćby swojego małego świata.

Tutaj pojawia się misteryjna scena z Dantego - „umyj ręce”. To jest właśnie jego przesłanie, którym kierował się przez swoje całe artystyczne życie. Był twórcą przede wszystkim takiego pojęcia, które sam ukuł – teart, czyli połączenie teatru i sztuki. Józef Szajna od początku włączył scenografię w sztukę współczesną, a swój świat budował ze śmietnika, z odpadów, z rzeczy zużytych, obdartych, cerowanych.

Po przeżyciu obozu ten świat nie mógł być piękny i stąd nowe życie rodziło się na śmietniku, rodziło się ułomne. Jego nawiązanie do odpowiedzialności miało zbudować lepszy świat.

Teraz, kiedy nie żyje, to jego projekt Kopca Pojednania w Krakowie nabierze zupełnie innej wagi. Każdy miał tam dorzucić swój kamyk pamięci, a z tego powstałby wielki Kopiec Pojednania. Mówił, że ten świat należy do nas i nie możemy unikać odpowiedzialności za niego...

Dzisiaj to wszystko brzmi inaczej..."

pio