Dawniej bili za mówienie po kaszubsku, a teraz każą nam się go uczyć – co z przyszłością języka kaszubskiego?

- Początkowy trud podejmowany przez nauczycieli – społeczników przezwyciężała świadomość potrzeby zachowania języka kaszubskiego, który przez dziesiątki poprzednich lat był dyskryminowany do tego stopnia, że niemal całkowicie przerwany został przekaz pokoleniowy języka – czytamy w artykule Eugeniusza Pryczkowskiego pt. „Współczesne przeszkody i zagrożenia w procesie nauczania języka kaszubskiego w szkołach”.

Reklama

- Z tej puli są one inwestowane, np. na chodniki, drogi, remont i budowę szkół, etc. Według szacunkowych obliczeń przeprowadzonych przez społecznych badaczy tej kwestii, na naukę kaszubskiego, włącznie z uposażeniem nauczycieli, samorządy realnie przeznaczają ok. 8% otrzymanej subwencji – czytamy w wyżej już przywołanym artykule Eugeniusza Pryczkowskiego.

- Dlaczego zatem Kaszubi tak niechętnie posyłają dzieci na kaszubski? Odpowiedź jest dosyć złożona. Podejmując próby jej znalezienia zawsze pojawia się kwestia, która stoi u podłoża całego procesu i którą dotychczas w zasadzie pomijano (...). Chodzi o przykre doświadczenia rodziców i dziadków dzieci, których doznali oni w swej młodości, dlatego że używali na przerwach pomiędzy lekcjami języka kaszubskiego. Jest to niezwykle bolesna karta historii Kaszub. Jeśli jej w pełni nie zdiagnozujemy i nie wyjaśnimy, będzie ona wciąż negatywnym argumentem dla rodziców przekonanych o słuszności wyrugowania tego języka z własnego życia, a tym bardziej z życia ich dzieci, ponieważ – jak mówią – dawniej bili za mówienie po kaszubsku, a teraz każą nam się go uczyć – czytamy w artykule E. Pryczkowskiego.

- W szkołach zazwyczaj jest to liczba do 112 uczniów. Jest to próg po przekroczeniu, którego drastycznie spada wysokość subwencji oświatowej na jednego ucznia. Prowadzi to do tego, że na zajęcia uczęszczają tylko niektóre klasy bądź tylko kilkoro uczniów z każdej klasy – opowiada Elżbieta Pryczkowska, nauczycielka kaszubskiego oraz dyrektor Szkoły Podstawowej w Tuchomiu.

- W mojej szkole ta sytuacja wygląda inaczej. Każdy uczeń, którego rodzice wyrazili taką wolę ma możliwość uczęszczania na zajęcia języka kaszubskiego w związku z czym łatwiej ułożyć plan lekcji – dodaje.

Reklama

- Samorządy pozyskują jak największe kwoty z Ministerstwa Edukacji i Nauki, przy jednoczesnym braku zainteresowania efektami tej nauki w szkołach na ich terenie. Samorządy nie są również zainteresowane finansowaniem dokształcania nauczycieli. W konsekwencji obecny system prowadzi do jeszcze szybszego zaniku języka, zamiast do jego zachowania – powiedziała Elżbieta Pryczkowska.

Reklama

- W wielu szkołach nauczyciele trzecią godzinę lekcyjną realizują na warsztatach i wycieczkach często w soboty bądź niedziele. Niejednokrotnie nauczyciele mają problem z pozyskaniem dodatkowych opiekunów. Zdarza się, że muszą prosić włodarzy gminy o dodatkowe wsparcie na organizację tychże warsztatów i wycieczek - co powinno być automatyczne z racji otrzymywania dodatkowych funduszy na naukę języka kaszubskiego. W naszym regionie są też gminy, w których nie ma tych problemów i to one powinny być przykładem dobrych praktyk nauczyciel planuje wydatki na cały rok, tak aby zajęcia były atrakcyjne. Składa to zapotrzebowanie do dyrektora a ten do Urzędu Gminy i otrzymuje potrzebne mu finanse. W tym przypadku można powiedzieć i wilk syty i owca cała. – przyznaje Elżbieta Pryczkowska.

Reklama

- Jak pokazują doświadczenia innych mniejszości regionalnych jak chociażby Fryzyjczyków, czy Walijczyków dopiero wówczas, gdy język ten stał się obowiązkowy dla wszystkich uczniów na równi z językiem narodowym bądź innym nowożytnym np. angielskim można było stawiać wymagania. Musimy dążyć do tego, aby język kaszubski stał się użyteczny w przestrzeni publicznej, aby rodzice i dziadkowie chętnie posługiwali się nim na co dzień w kontaktach z dziećmi i wnukami. Nad budowaniem tej świadomości musimy stale pracować. Dużą rolę do odegrania mają osoby pochodzące z Kaszub, które osiągnęły sukces, stały się tzw. celebrytami i mówią z dumą o tym, że są Kaszubami i mówią w języku kaszubskim – zauważa Pryczkowska.

Reklama

- Najwięcej satysfakcji daje mi fakt, gdy któryś z uczniów podejmuje misję zachowania języka kaszubskiego i praca dla Kaszub staje się jego profesją. Te osoby niosą dalej tę „Skrę Ormuzdową” czyli budzą u innych osób poczucie dumy z bycia Kaszubą. Bardzo rozrzewniła mnie wypowiedź dziewczynki z klasy i pochodzenia ukraińskiego, która podczas swobodnej wypowiedzi przekazała „Jô nôbarżi lubiã ùczbë kaszëbsczégò z Wastną Elą”. Takie chwile dodają wiatru w skrzydła – powiedziała Elżbieta Pryczkowska.

- Kiedy rozpoczynałam pracę jako nauczyciel języka kaszubskiego w Szkole Podstawowej w Miszewie na początku XXI wieku dzieci jeszcze rozumiały język kaszubski, a czasami nawet posługiwały się nim na co dzień w rozmowie z dziadkami, rzadziej rodzicami. Dziś już sytuacja się zdecydowanie zmieniła. Jest to język całkowicie obcy, ponieważ już niewiele osób posługuje się nim na co dzień, mimo, że go zna. Przez dzieci chcemy na nowo ożywić „Rodną Mòwã” w domach autochtonów, natomiast w rodzinach, które przybyły z innych stron Polski jest to szansa na poznanie kaszubskiej kultury i języka by mogli się zakorzenić w nowym miejscu. Uczniowie mają też możliwość udziału w licznych wycieczkach, warsztatach, rajdach po Kaszubach. Po ich zakończeniu wracają do domów i opowiadają o tych wspaniałych miejscach i wybierają się tam wspólnie całą rodziną. Są też dzieci, które biorą udział w licznych konkursach, występują w zespołach regionalnych i w tę działalność włączają się całe rodziny. Ucząc języka kaszubskiego budujemy też w dzieciach dumę z bycia Kaszubami – dodaje Pryczkowska.