Dożynki w Przodkowie

W Polsce święta dożynkowe mają kilka wieków tradycji, chociaż przeszły interesująca ewolucję. Już u schyłku XIX wieku, wzorem dożynek dworskich, zaczęto urządzać dożynki chłopskie, gospodarskie. Bogaci gospodarze wyprawiali je dla swych domowników, rodziny, parobków i najemników.

W okresie międzywojennym zaczęto organizować dożynki gminne, powiatowe i parafialne. Organizowały je lokalne samorządy i partie chłopskie, a przede wszystkim koła Stronnictwa Ludowego, Kółka Rolnicze, Kościół często także i szkoła.

Dożynki tamtych czasów były manifestacją odrębności chłopskiej i dumy.
Po ostatniej wojnie przez długie lata gospodarzami dożynek byli przedstawiciele władz administracyjnych i różnych szczebli, (od gminnych do centralnych) i miały charakter polityczny (miały wyrażać poparcie dla ówczesnej władzy i polityki rolnej) - jak twierdzi Barbara Ogrodowska w publikacji „Polskie tradycje świąteczne”, ale zachowywano w nich również elementy tradycyjne: uroczyste pochody z wieńcami, pieśni. Towarzyszyły im także różne imprezy: kiermasze, zabawy itp.

Po 1980 r. dożynki po raz kolejny zmieniły swój charakter: pozostając świętem rolniczego stanu, stały się jednocześnie uroczystością wyznaniową, religijną i dziękczynieniem składanym Bogu i Matce Bożej za szczęśliwie zakończone żniwa i zebrane plony. Powrócono do tradycji dożynek parafialnych. Tak jak w przeszłości formują się barwne pochody dożynkowe z wieńcami, które rolnicy składają w kościołach, przy ołtarzu wraz z innymi płodami ziemi. Zwyczajem stały się tłumne pielgrzymki chłopskie do miejsc świętych, miejsc kultu religijnego, zwłaszcza do sanktuariów maryjnych, a w tym również do największego sanktuarium polskiego na Jasnej Górze w Częstochowie. Tu właśnie odbywają się największe i najuroczyściej obchodzone dożynki polskie. Uczestniczą w nich nieprzeliczone tłumy i delegacje rolnicze z całej Polski, w tradycyjnych strojach z darami z płodów ziemi, coraz to piękniejszymi wieńcami i chlebami upieczonymi z mąki, z tegorocznych zbiorów.

Dożynki gminne w Przodkowie odbyły się 28 sierpnia 2005 r.Ich organizatorami był Urząd Gminy w Przodkowie. Starostami dożynek byli Elżbieta i Stefan Klawikowscy z Kosowa.

Uroczystości dożynkowe rozpoczęła o godz. 14.00 Msza św. polowa, która
odbyła się na stadionie w Przodkowie. Odprawił ją ks. kanonik Jan Szwaba w koncelebrze: ks. prałata Jana Marszalla, ks. Wacława Mielewczyka - proboszcza parafii w Przodkowie, ks. Henryka Zielińskiego – proboszcza parafii w Pomieczynie, ks. Piotra Brzeskiego - proboszcza parafii w Grzybnie, ks. Józefa Kuchty - proboszcza parafii w Czeczewie, ks. wikariusza i ks. Tomasza.
We mszy św. uczestniczyli: Jan Kozłowski - marszałek województwa pomorskiego, Mieczysław Woźniak-przewodniczący Rady Powiatu Kartuskiego, Franciszek Rzeszewicz - przewodniczący Rady Gminy Przodkowo, Andrzej Wyrzykowski- wójt gminy Przodkowo, admirał Jędrzej Czajkowski, radni powiatowi i gminni, sołtysi wszystkich sołectw, mieszkańcy gminy Przodkowo i ich goście.

We mszy św. obecny był język kaszubski w czytaniu lekcji, modlitwy powszechnej i kazaniu ks. W. Mielewczyka, które rozpoczęło się od dawnego zwyczaju kaszubskiego związane z zażywanie tabaki podczas mszy. Starzy ludzie mówią, że ksiądz w połowie przerywał kazanie by sięgnąć do kieszeni sutanny po tabakierkę i dużą kolorową chustę do nosa i ze słowami „chcemy le so zażec” zażywał spory niuch tabaki, co w ślad za nim czynili w kościele mężczyźni. Podczas mszy w Przodkowie ks. Mielewczyk zaprosił do jej zażywania na czas homilii. Obiecał, że będzie tak długo mówił kazanie jak długo tabakierka będzie krążyła wśród uczestników mszy.

Ks. W. Mielewczyk w swym kazaniu mówił m. in. o trudnej pracy rolnika, o postępie technicznym zmieniającym obraz współczesnych żniw. Nawiązał, do pracy w czasie żniw, przed kilkunastu laty, kiedy wszyscy sobie pomagali przy żniwach: „ w gospodarstwie, czy zakładzie pracy, czy w szkole, ten mocniejszy pomaga słabszemu - tak jest w życiu - jeden musi pomagać drugiemu”. Ks. Mielewczyk w swym kazaniu nawiązał też do 25 rocznicy powstania „Solidarności” i słów wypowiedzianych przez Papieża Jana Pawła II: „Jeden drugiego brzemiona noście”. Przypomniał też hasło uczestników niedawnej pielgrzymki do Częstochowy „Dziękujmy Bogu za siewcę…” za owoc dzieła Papieża Jana Pawła II.

Podczas uroczystości dożynkowych i Mszy św. grała orkiestra dęta z Chwaszczyna.
Prowadzącym święto plonów w Przodkowie był Edmund Lemańczyk.
On też co chwilę śpiewał pieśń:

Plón nieseme plón
W gospodarza dom
Żebe dobrze plónowało
Po sto korcy z morga dało
Plón nieseme plón
W gospodarza dóm.

Po mszy św. odbyło się wręczenie bochna chleba gospodarzom gminy. Starościna dożynek wręczyła go wójtowi. Powiedziała: „Panie Wójcie, przekazujemy bochen chleba z tegorocznych zbiorów od wszystkich mieszkańców i rolników naszej gminy”.

Wójt A. Wyrzykowski: „Serdeczne Bóg zapłać i bardzo dziękuję za ten owoc tegorocznych żniw - trud pracy rąk naszych rolników. Chcę ten bochen chleba przekazać w ręce przewodniczącego Rady Gminy w Przodkowie i, w obecności
marszałka woj. pomorskiego Jana Kozłowskiego, zapewnić, że jak do tej pory, ten chleb staraliśmy się dzielić równo i sprawiedliwie pomiędzy sołectwa naszej gminy, tak dalej będziemy starali się to rzetelnie wykonywać”.

Następnie starościna dożynek podzieliła chleb pomiędzy wszystkich sołtysów, którzy podzielili się nim z obecnymi na uroczystości mieszkańcami swych sołectw.
Od sołectwa Kosowo wójt otrzymał kamienny zegar. Powiedział: „Ten zegar będzie symbolicznym odmierzaniem czasu, jaki poświęcam dla tej gminy. Chcę też powiedzieć, że wszystkie sołectwa naszej gminy, zmobilizowały się by pochylić czoło przed trudem rolniczej pracy. Jesteśmy gminą rolniczą. Na pewno, przez te kilka lat przeobrażamy jej oblicze i zmienia się na gminę rzemieślniczo - rolniczo,
a naszym marzeniem jest także by była jeszcze turystyczną, żeby nasi mieszkańcy mogli wykorzystać możliwości jakie daje ta piękna ziemia kaszubska, przodkowska”.

Następnie zabrał glos Jan Kozłowski - marszałek woj. pomorskiego

„Muszę powiedzieć, ze najbardziej lubię, kiedy mnie przedstawia się nie jako marszałka województwa pomorskiego ale jako gospodarza województwa.
Myślę, że gospodarz to brzmi dumnie i odpowiedzialnie, dlatego bardzo serdecznie chce pozdrowić wszystkich gospodarzy - tych, którzy uprawiają ziemię ale też gospodarzy gminy: pana wójta, pana przewodniczącego i życzę, żeby przede wszystkim rolnikom ten znój, trudną pracę, ziemia odwzajemniała się tysiąckrotnym plonem. Choć są coraz nowocześniejsze narzędzia pracy to prosiłbym, żeby kultywować tradycję m.in. święto dożynkowe. Myślę, że w tym możemy zaistnieć w Unii Europejskiej, odróżnić się od innych i zachować swoją tożsamość. Życzę wszystkim, żeby ten zegar, który został podarowany panu wójtowi, odmierzał dobry czas dla gminy Przodkowo i dla wszystkich jej mieszkańców”.

Swoje gratulacje i podziękowania rolnikom złożyli także: przewodniczący RGF. Rzeszewicz, a w imieniu starosty pow. kartuskiego M. Woźniak.
Sołtysi wybrali wieńce, z sołectw Kosowo i Szarłata, które będą reprezentowały gminę Przodkowo na dożynkach powiatowych i wojewódzkich.
Oni też zadecydowali, że na dożynki powiatowe pojedzie kołacz upieczony przez sołectwo Kłosowo.

Następnie w części artystycznej zaprezentowały się karna: Regionalny Zespół Pieśni i Tańca "Małe Kaszuby", Alba Rosa z Przodkowa, Zespół "Mambo Blue".

Dzieci obejrzały przedstawienie "Kozucha Kłamczucha".
Piłkarski mecz towarzyski Oldboje Lechii kontra księża i samorząd zakończył się wynikiem 2:3.

W pokazie firmy Stihl uczestniczyli Kazimierz Dampc i Rajmund Magulski. Gwiazdą wieczoru był Bogdan Trojanek i Zespół Terne Roma. Dożynki w Przodkowie zakończyła zabawa dla wszystkich mieszkańców gminy i ich gości.

Wojciech Kreft

Foto: Katarzyna Markowska