Dwór starościński w Mirachowie

Posesja dworska wraz z zabudowaniami położona jest w centrum wsi. Prawdopodobnie powstał w drugiej połowie XV wieku. Dworek musiał wyróżniać się w okolicy, ponieważ był siedzibą starostwa. Posiadał sad, park, ogród, budynki o charakterze urzędowym.

Posesja dworska wraz z zabudowaniami położona jest w centrum wsi, po zachodniej stronie drogi prowadzącej w kierunku północnym do Wejherowa, w południowym do Miechucina, a wschodnim do Kartuz.

Pierwsza wzmianka w lustracji na temat dworku z 1565 roku mówi, że budynek był drewniany. Prawdopodobnie powstał w drugiej połowie XV wieku. W latach 1473 - 1772 dwór był rezydencją starostów polskich (Szczawińskich, Szczepańskich, rajcy gdańskiego Adriana Linde), a dobra te otrzymywano wraz z urzędem.

Dworek musiał wyróżniać się w okolicy, ponieważ był siedzibą starostwa. Posiadał sad, park, ogród, budynki o charakterze urzędowym, w tym dom podstarościego, więzienie oraz browar, spichlerz, stajnię i stodoły.

Ostatni starosta polski Ignacy Przebędowski był złym i bezwzględnym człowiekiem. 17 X 1772 roku oddał starostwo w ręce rządu pruskiego za odszkodowaniem 4.666 talarów. W 1891 roku właścicielem dworku został Ernest Rohig. Majątek liczył wówczas 476 hektarów i dawał 3.727 marek dochodu rocznie. Następnie dzierżawcą został Georg Scupin, do 1923 roku Johan Kribel i później Andrzej Wardyn. W 1930 roku następuje parcelacja majątku, w wyniku której do Andrzeja Wardyna należało 34,72 hektary. Do dnia dzisiejszego dwór należy do rodziny Wardynów. Zamieszkiwany jest przez Zbigniewa Wardyna, Stefana Szydlarskiego - męża śp. Franciszki z domu Wardyna i jej córki z rodziną.

Pod koniec XVIII wieku w miejsce drewnianej rezydencji zarostów wybudowano nowy budynek dworu. Ogólna powierzchnia olej posesji wynosiła około 15.000 metrów kwadratowych. Zabudowania dworskie składają się z dwóch, ustawionych nieco pod katon budynków: północnego i południowego. Frontem budynki zwrócone są na wschód, natomiast od strony zachodniej przylega do ogród, który łączył się z parkiem. Od strony frontowej znajduje się okrągły podjazd, którego obrzeże podkreślają stare drzewostany kasztanowca, jak również stare, lecz zdrowe klony i lipa.

Budynek pomocny jest starszy od południowego. Przeznaczony był przede wszystkim na pomieszczenia mieszkalne. Pierwotnie od strony zachodniej posiadał dwa alkierze, które zostały zlikwidowane podczas remontu kapitalnego w 1969 roku. Alkierz południowy pochodzi z lat 20-tych XX wieku. Początkowo kuchnia, komora i korytarz wraz z klatką schodową w budynku pomocnym stanowiły jedno pomieszczenie kuchenne. W 1927 roku zamurowano wejście za schodami do piwnicy, a w 1969 roku ponownie je odkryto. Komorę i kuchnię letnią również przedzielono ścianą w 1969 roku. Drzwi wejściowe do korytarza, znajdujące się w ścianie szczytowej, zamurowano. Jednocześnie wybito otwór drzwiowy, istniejący początkowo od XVIII wieku, a zamurowano go prawdopodobnie w końcu XIX wieku. Do pokoju pełniącego funkcję komory gospodarczej przylegała piwnica z 1927 roku. Odcięto ją od budynku ścianą podczas remontu w 1969 roku.

Podczas owego remontu kapitalnego budynek południowy nie uległ zasadniczej przebudowie. Jedynie w sieni gospodarczej postawiono trzon kuchenny, którego tu wcześniej nie było. Zlikwidowano również okno w ścianie południowej, które istniało od końca XIX wieku. Także pokój o powierzchni 25,30 metrów kwadratowych oświetlony został przez dwa okna w ścianie frontowej. W ten sposób budynek odzyskał swój pierwotny wygląd, który utracił w latach 30-tych XVI wieku podczas najazdu Kozaków.

Obecnie poprzez korytarz wejściowy dostać się można do kuchni, z której dostępna jest kuchnia letnia i komora z piecem chlebowym. Kuchnia o powierzchni 13,91 metrów kwadratowych posiada trzon kuchenny kaflowy, a oświetlona jest jednym oknem podwójnym. Do kuchni przylega komora o powierzchni 4,23 metry kwadratowe.

Kuchnia letnia o powierzchni 7,96 metrów kwadratowych posiada trzon kuchenny ceglany i oświetlona jest jednym oknem podwójnym. Posiada też w ścianie południowej drzwi wyjściowe do ogrodu. Połączona jest również z komorą o powierzchni 7,20 metrów kwadratowych, gdzie znajduje się ceglany piec chlebowy. Z korytarza wejściowego o powierzchni 10,78 metrów kwadratowych wiodą schody do piwnicy oraz do kuchni i łącznika. Znajdują się także cztery pokoje mieszkalne. Pokój o powierzchni 7,93 metrów kwadratowych jest ogrzewany piecem kaflowym, którego palenisko znajduje się w następnym pokoju o powierzchni 15,41 metrów kwadratowych. Posiada on jedno okno podwójne zwrócone na północ.

Kolejny pokój zajmujący powierzchnię 14,02 metrów kwadratowych me posiada ogrzewania, ale oświetlany jest od zachodu jednym oknem podwójnym. Pokój o powierzchni 14,51 metrów kwadratowych ogrzewany jest piecem kaflowym i posiada od strony wschodniej jedno okno podwójne. Z pokoju tego drzwi prowadzą na korytarz wejściowy, a schody z korytarza wiodą na strych. Na strychu wydzielone zostały dwa pomieszczenia: pokój mieszkamy i wędzarnia. Pokój mieszkalny • powierzchni 19,85 metrów kwadratowych posiada jedno okno podwójne w szczytowej, pomocnej ścianie budynku. Wędzarnia natomiast ma powierzchnię 20,73 metry kwadratowe i jest oświetlona nietypowym oknem pojedynczym. Cały strych doświetlono oknami w szczytowych (po dwa w szczycie pomocnym i południowym) oraz dodatkowo świetlikami w pokryciu dachowym. Na parterze budynku południowego mieści się po środku sień z pokojami po lewej i pokojem oraz sienią gospodarczą po stronie. Następnie wyróżnić można dwa duże pokoje, a w narożu północno - zachodnim kuchnię z kredensem.

Z sieni dostępne są trzy przyległe pokoje i obudowana klatka schodowa, ze schodami wiodącymi na piętro.

Sień o powierzchni 25,83 metry kwadratowe oświetlona jest od wschodu symetrycznie rozmieszczonymi oknami. Pokój posiadający powierzchnię 16,38 metrów kwadratowych oświetlony jest jednym typowym, podwójnym oknem umieszczonym w ścianie wschodniej. Pokój o powierzchni 25,30 metrów kwadratowych oświetlają natomiast dwa okna podwójne, również od strony wschodniej. Przy przeciwległej ścianie stoi okazały XVIII-wieczny piec z kominkiem, który podłączony jest do specjalnego, odrębnego komina. Piec ten posiada dwa paleniska. Natomiast sam kominek zdobiony jest na obrzeżu otworu paleniskowego kutymi w metalu i posrebrzanymi ozdobami. Ściany południowa i wschodnia tego pokoju, do wysokości parapetów okiennych, zdobione są boazerią drewnianą. Z kolei pokój o powierzchni 43,75 metrów kwadratowych jest największym ze wszystkich pomieszczeń. Oświetlony jest przez dwa symetrycznie rozmieszczone w ścianie zachodniej okna. Między oknami znajdują się dwuskrzydłowe drzwi prowadzące do ogrodu.

Następny pokój o powierzchni 26,59 metrów kwadratowych posiada w zachodniej ścianie nietypowe trzydzielne okno podwójne, tzw. "weneckie". Ogrzewany jest kaflowym piecem narożnym o rzucie trójkątnym.

Kuchnia natomiast o powierzchni 30,17 metrów kwadratowych wyposażona jest w trzon kuchenny kaflowy trzyfajerkowy z piekarnikiem. Pomieszczenie to oświetlają dwa typowe okna symetrycznie rozmieszczone w ścianie zachodniej. Do kuchni przylega kredens o powierzchni 13,35 metrów kwadratowych, który oświetlony jest jednym typowym oknem. Z kuchni drzwi prowadzą do sieni gospodarczej o powierzchni 13,02 metry kwadratowe. Znajduje się tam trzon ceglany trzyfajerkowy z piekarnikiem. Okna umieszczone w ścianie wschodniej oświetlają to pomieszczenie. Poprzez drzwi z sieni gospodarczej można dostać się do łącznika, który łączy budynek północny z południowym. Jest on budynkiem parterowym, gdzie znajduje się toaleta. Pomieszczenie to oświetlone jest pojedynczym, jednoskrzydłowym, łukowato zakończonym oknem.

Druga kondygnacja budynku południowego posiada charakter poddaszowy. Centralnie usytuowane schody prowadzą do sieni, z której mamy dostęp do ośmiu pomieszczeń.

Do południowej ściany szczytowej przylegają dwa pokoje. Pokój o powierzchni 16,80 metrów kwadratowych oświetlony jest jednym oknem pojedynczym, a ogrzewany piecem kaflowym. Drugi pokój o tej samej powierzchni, oświetla pojedyncze okno. Do pomocnego szczytu budynku przylegają dwa pokoje. Pierwszy zajmuje powierzchnię 18,87 metrów kwadratowych i posiada jedno, podwójne okno. Drugi jest nieco mniejszy. Ma powierzchnię 15,11 metrów kwadratowych i oświetlony jest jednym oknem podwójnym. Oba ogrzewane są piecem kaflowym, którego palenisko znajduje się w mniejszym pokoju. W budynku są także komory gospodarcze oświetlone okienkami pojedynczymi.

Konstrukcja budynku północnego jest drewniana. Na szkielet składają się: podwalina, słupy narożne i wewnętrzne, zaostrzały, belki oczepowe oraz więźba.

Belki podwalinowe, słupowe, zastrzały i oczep połączone są na czop zwykły. Od strony szczytu południowego wyróżnić możemy więźbę mansardową. Z kolei krokwie połączone są ze sobą dwojako: część na zwidłowanie a część na nakładkę. Połączenia poszczególnych elementów składowych szkieletu wzmocnione są żelaznymi gwoździami kowalskimi i kołkami drewnianymi. Szkielet wypełniony jest cegłą paloną, która obrzucona jest tynkiem wapiennym. Jedynie ściana między kuchnią i kuchnią letnią oraz komorą wypełniona jest cegłą glinianą niewypaloną. Podwalina ułożona jest na fundamencie z kamienia, który został obetonowany nad powierzchnią ziemi. Stropy z belek drewnianych wypełniają przestrzenie międzyframowe. Belki stropowe podbite są trzciną, a na trzcinę narzucono wyprawę wapienną.

Z kolei stolarka podłogowa dworku jest z desek sosnowych ułożonych na styk prosty. Jedynie w pokoju na piętrze, w budynku pomocnym, deski podłogowe ułożone są na zakład. Wszystkie podłogi pokryte są farbą podłogową wiśniową, natomiast stolarka okienna i drzwiowa malowana jest farbą olejną na kolor biały.

Konstrukcja budynku południowego jest ryglowa, drewniana. Podwalina, słupy, zastrzały i belki oczepowe oraz belki podokienne połączone są na czop zwykły. Połączenia wzmocnione zostały gwoździami kowalskimi kutymi z żelaza. Podobnie jak w budynku północnym tutaj również wypełnienie szkieletu stanowi czerwona, palona cegła, która obrzucona jest tynkiem wapiennym. Podłoga także wykonana jest z desek sosnowych ułożonych na styk prosty.

W pomieszczeniach mieszkalnych oraz w hallu wejściowym deski podłogowe malowane są na kolor ciemnoczerwony. Natomiast stolarka okienna i drzwiowa wewnętrzna pokryta jest białą farbą olejną.

Drzwi zewnętrzne oraz okiennice pomalowane są farbą olejną zieloną. Ściany budynku od strony zewnętrznej obłożone są deskami pomalowanymi farbą emulsyjną na kolor seledynowy.

Ścianki wewnętrzne łącznika są drewniane, natomiast zewnętrzne z cegły palonej czerwonej, gdzie spoiny zostały zafugowane. Dach dworku jest dwuspadowy wsparty na czternastu słupach. Niegdyś kryty był czerwoną dachówką "holenderką", obecnie położono nową dachówkę "Wita".