Elektrownia wodna w Rutkach

Elektrownia wodna w Rutkach to zalążek elektryfikacji na Kaszubach. W tej miejscowości dogodnie położonej u wylotu jaru Raduni stwarzało naturalną możliwość wykorzystania energii wód rzeki i budowy zakładów przemysłowych napędzanych kołami wodnymi.

Pod koniec XIX w. były tam hamernia, młyn, i tartak oraz 5 domów z 56 mieszkańcami. W początkach XX w. władze Rzeszy Niemieckiej postanowiły wybudować na Raduni w Rutkach elektrownię widząc w tym dobry interes z produkcji energii elektrycznej. Elektrownia ruszyła w październiku 1910r. była drugim tego typu obiektem na Raduni - pierwsza była elektrownia w Staszynie wybudowana przez władze powiatu Gdańsk Wyżny. Do roku 1929 moc elektrowni w Rutkach wynosiła 560 kW uzyskiwanych z turbin wodnych.

W roku 1929 nastąpiła rozbudowa mocy wytwórczych o generatorach 315 kW napędzanych silnikami diesla marki Ursus o mocy 500 KM.Energią uzyskiwaną w Rutkach zasilano coraz większe obszary powiatu kartuskiego oczywiście wraz z Kartuzami, by wreszcie w 1924 roku wyjść poza granice powiatu. W lutym 1925 roku zabłysły pierwsze światła elektryczne w Gdyni.Ponadto zasilana w powstającym mieście porty handlowy i wojenny, dworzec kolejowy oraz łuszczarnię ryżu. Elektrownia w Rutkach przyczyniła się do burzliwego rozwoju wioski kaszubskiej w piękne miasto portowe."Po drodze" do Gdyni zasilono Chwaszczyno i okolicę.

Linie poprowadzone w przeciwnym kierunku zasiliły Kościerzynę i inne miejscowości poprzedzające to miasto. Osobna linia łączyła elektrownię w Rutkach ze straszyńską ,co gwarantowało niezawodność w dostarczaniu odbiorcom energii elektrycznej. Obszar, który w tym czasie zasilono był imponujący,zważywszy, iż obecnie energii wytwarzanej w Rutkach nie starczyłoby nawet dla samego Żukowa. W 1930 roku z elektrowni dostarczano energię do 69 miejscowości,w których zainstalowanych było 1600 liczników energii elektrycznej. Moc odbiorników zainstalowanych w sieci była stosunkowo wysoka bo wynosiła około 5000 kW. Roczna produkcja energii elektrycznej, a wiec i sprzedaż wynosiła 2.200 000kWh. Jest to wielkość zbliżona do obecnej. Zatrudnienie łączne (elektrownia, tartak, majątek powiatowy w Borkowie) wnosiło 27 osób.

Jeszcze przed wybuchem wojny sieć energetyczna elektrowni w Rutkach została połączona z linia do Gdyni (z elektrowni Gródek-Żur), stając się z czasem częścią większego systemu energetycznego Pomorza. Dzisiaj obiekt w Rutkach pełni funkcję lokalnej elektrowni która w pełni sprawna i czynna stanowi zabytek techniki XX wieku.