Kartuski boom budowlany sprzed wieku

Historyk Andrzej Borzestowski po raz kolejny zabiera czytelników w podróż do przeszłości Kartuz. W najnowszym wydaniu „Kącika historycznego INFO” autor przybliża obraz dynamicznego rozwoju miasta w latach trzydziestych XX wieku, kiedy mimo kryzysu gospodarczego wznoszono dziesiątki nowych budynków. Tekst ukazuje skalę ówczesnego ruchu budowlanego, przedsiębiorczość mieszkańców i zaangażowanie władz miejskich, które wspólnie kształtowały oblicze przedwojennych Kartuz.

KĄCIK HISTORYCZNY INFO: W ostatnim "kąciku historycznym INFO" opisałem historię powstania oraz przemiany jakim ulegały wybrane ulice naszego miasta w okresie międzywojennym. Obecne wydanie "Kącika historycznego" przedstawia ruch budowlany w Kartuzach - głównie w pierwszej połowie lat 30. XX wieku. Jest to część pierwsza tego tematu. [Pisownie oryginalna]

Pomimo ciężkiego i długotrwałego przesilenia gospodarczego ruch budowlany rozwija się nadzwyczajnie. Z kązdym tygodniem, miesiącem wyrasta coraz to nowsza i większa budowla. Jeżeli ruch ten tak dalej będzie postępować w niedługim czasie zniknie zupełnie w naszym mieście - Kartuzy - brak mieszkańc. W roku bieżącym 1931, ukończone będą co najmniej pod dach wyprowadzone następujące domu mieszkalne:

1. dwupiętrowy dom p. Reszkiego przy ulicy Sambora - 4 mieszkania [14 izb] zabudowanej objętości 1500 m3
2. dwupiętrowy dom p. Wenty i Wolskiego - 10 mieszkańc [32 izb] zabudowanej objętości - 2650 m3
3. dwupiętrowy dom p. Flisikowskiego przy ulicy Piłsudskiego - 5 mieszkań [20 izb] - 1700 m3
4. dwupiętrowy dom z poddaszem p. Hincy - 3 mieszkania [16 izb] zabudowanej objętości 1600 m3
5. jednopiętrowy dom z poddaszem p. Walentowskiego przy ulicy Ogrodowej - 4 mieszkania [15 izb] zabudowanej objętości 1250 m3
6. jednopiętrowy dom p. Borowskiego - 2 mieszkania [10 izb] zabudowanej objętości - 800 m3
7. jednopiętrowy dom z poddaszem p. Brylowskiego - 4 mieszkania [15 izb] zabudowanej objętości 1250 m3
8. jednopiętrowy dom p. Żuralskiego przy ulicy Leśnej - 2 mieszkania [10 izb] zabudpwanej objętości 910 m3
9. dwupiętrowy dom p. Niklasa przy ulicy Jeziornej - 3 mieszkania [9 izb] zabudowanej objętości  700 m3
10. dom p. Litwina przy ulicy Jeziornej - 1 mieszkanie [4 izby] zabudowanej objętości 300 m3
11.  dom p. Szmidta przy ulicy Chmieleńskiej - 2 mieszkania [4 izby] zabudowanej objętosci 270 m3
12. dom p. Lehmana przy ulicy Wodociągowej - 2 mieszkania [9 izb] zabudowanej objętości 720 m3
13. jednopiętrowy dom z poddaszem p. Lubockiego przy ulicy Leśnej - 4 mieszkania [15 izb] zabudowanej objętości 1200 m3
14. jednopiętrowy dom pana Płotki przy ulicy Ogrodowej - 2 mieszkania [8 izb] zabudowanej objętości 850 m3
15. jednopiętrowy dom z poddaszem pana Wł. Wolskiego przy ulicy Prokowskiej - 5 mieszkań [18 izb] zabudowanej objętości 1200 m3
16. jednopiętrowy dom pana Formeli przy ulicy Prokowskiej - 3 mieszkania [8 izb] zabudowanej objętości 700 m3
17. dwupiętrowy dom pana Frankowskiego [dubudowa] przy ulicy Dworcowej o 2 mieszkania i duzym składzie, 2 mieszkania [8 izb] zabudowanej objętości 700 m3
18. duży trzypiętrowy dom pana Beli przy ulicy Piłsudskiego o 3 obszercnych mieszkaniach, dużym składzie i pracowni rzeźnicko-masarskiej, 3 mieszkania [24 izby] zabudowanej objętości 2300 m3

Ogólna ilość mieszkań składających się z 2,3,4 pokoi, kuchni - wyniesie 42 [izb mieszkalnych 158] o ogólnej zabudowanej objętości 6.950 m3. Wszystkie budowle wykonywane są solidnie z cegły palonej o stropach nad piwnicami betonowanymi, dachy zachowane sa poza wystające atyki szczytowe zakończone często przy frontowej ścianie gzymsem z leżącą rynną i kryte sa papą. Pokoje są duże - przeciętnie 20 m2 powierzchni. Oprócz wyżej wymienionych zupełnie nowych budynków, wybudowano wiele nabudówek, dobudówek - powiększając przez o ilość mieszkań. 

Projekty budowlane wykonał architekt Pamuła, który również kontroluje, by budynki budowane były ścićle według planów i nie było żadnych fuszerek. 

Jak na miasto Kartuzy o niespełna 6.000 mieszkańców tak olbrzymi ruch budowlany świadczy o przediśbiorczości, pracowitości i oszczędności tych mieszkańców, a szczególnie budujących. Bardzo ważne, że budujący inwestują własne pieniądze. Niemałą zasługę w takim rozmachu budowlanym ma magistrat kartuski - albowiem place jakie posiadał tym, którzy chcieli budować sprzedał po najniższej cenie [ok. 20 gr za 1 m2], z zastrzeżeniem, że w ciągu jednego roku budynek stanie pod dachem. 

Porównując ruch budowlany w naszym mieście z ruchem budowlanym w innych miastach, możemy stwierdzić, że budujemy najwięcej z większości miast polskich. 

Ogółem buduje się w bieżącym roku 18 budynków mieszkalnych o 61 mieszkaniach [239 izbach] o ogólnej objętości 20000 m3, licząc 1 m3 zabudowanej objętości po 50 zł - wartość wznoszonych budowli wyniesie okolo 1 miliona złotych. Licząc ludność Kartuz na 5.500 mieszkańców, przypada kązdych 100 osób prawie 4,5 izby w budowanych domach. Czy to nie imponuj ące i warte zaznaczenia. 

opacował: historyk Andrzej Borzestowski

"Historia nauczycielką życia]

P.S. Zapamiętaj! za 2 tygodnie kolejna część