Kartuzy. Spotkanie literackie z Andrzejem Mestwinem Facem

W poniedziałek ubiegłego roku miłośnicy literatury przybyli do kartuskiej biblioteki na dworcu na spotkanie z Andrzejem Mestwinem Facem - gdańskim poetą, bibliotekarzem, krytykiem i wydawcą. Gość wygłosił pełen dygresji wykład pod tytułem “O Kartuzach i Kaszubach w literaturze polskiej 1945-2024”.

Klimatyczna sala pękała w szwach - okazało się, że jest w Kartuzach całkiem sporo miłośników literatury. Na wstępie gość wyjaśnił, że przybył aby przedstawić obrazy literackie Kaszub przez pryzmat polskiej literatury, nie kaszubskiej. Fac zauważył, że wśród wcześniejszych polskich pisarzy, pojawia się często myślenie o Kaszubach jako o innych Kresach, porównywanie do Wileńszczyzny. Zastanawiał się też wspólnie z publicznością, jaki wpływ na postrzeganie Kaszubów jako społeczności mają przedstawienia literackie przepełnione okrucieństwem. I czy struktury tradycyjne nie są aby korzystnym środowiskiem dla pojawiania się przemocy wobec kobiet.

Na spotkaniu między innymi przywołana została twórczość literacka Lecha Bądkowskiego, od którego rozpoczęło się odważne i pozbawione kompleksów pisanie o Kaszubach. Przywołana została Róża Ostrowska, autorka “Wyspy” - wciąż na nowo odkrywana jako pisarka feministyczna. Nie mogło zabraknąć Martyny Bundy z magiczno-metafizyczną historią o Kartuzach i Żukowie “Kot niebieski” i z powieścią “Nieczułość”, o której mówi się, że jest to okraszana humorem opowieść o trudnych losach kobiet żyjących w Kartuzach i Prokowie. Wspomniana została poczytna Saga Kaszubska Darii Kaszubowskiej, o której Fac zaświadczył jako bibliotekarz, że “schodzi jak ciepłe bułeczki”. 

Padło też słowo o reportażach o Kaszubach, takich jak wzbudzająca emocje “Welewetka” Stasi Budzisz, Tomasza Słomczyńskiego “Kaszebe” (której autor sam zgodził się z krytyką, że są w niej niedobory kobiecych postaci, mimo, że miał przecież sporo takich historii pod ręką -w końcu pisał o inspirujących Kaszubkach dla Magazynu Kaszuby) i przygniatający reportaż “Na oczach wszystkich” Katarzyny Włodkowskiej.  

Wejle, wiele ksążków, tëlé swiatów.