Kartuzy. Wystawa dokumentująca 125 lat języka esperanto

Dnia 7 września br. w Bibliotece Publicznej w Kartuzach odbył się wernisaż ogólnopolskiej senackiej wystawy przygotowanej przez Polskie Stowarzyszenie Europa - Demokracja - Esperanto pt. "125 lat Języka Esperanto". Prelekcję na temat wystawy wygłosił wiceprzewodniczący stowarzyszenia Edward Kozyra z Malborka.

Udział w wernisażu wziął Andrzej Marszałkowski, wieloletni esperantysta działający na terenie Kartuz, który do lat 70-tych ubiegłego stulecia przeprowadził setki kursów esperanta na terenie Kartuz oraz okolic. Pan Andrzej opowiedział o historii ruchu esperanckiego w tym mieście. Warto także zwrócić uwagę na fakt, że w Kartuzach urodził się ceniony esperantysta Feliks Malinowski (23.07.1932) - Kaszub, który przeniósł się do Żnina, skąd w 1988 roku wyjechał na tournée po Afryce, gdzie przeprowadził serię prelekcji na temat Polski oraz nauczał języka esperanto.

Gościem na wernisażu był również Gerard Tobias z Wejherowa, wieloletni działacz esperancki, który uświetnił spotkanie deklamacją w języku esperanto fragmentów "Pana Tadeusza" i modlitwy "Pod zielonym sztandarem" napisanej przez Ludwika Zamenhofa - twórcę języka esperanto - i wygłoszonej po raz pierwszy na pierwszym światowym zjeździe esperantystów, który odbył się we Francji ponad 100 lat temu. Ciekawostkę stanowi fakt, że "Pana Tadeusza" udało się przetłumaczyć z zachowaniem 13-zgłoskowca tylko na język kaszubski, węgierski i esperanto. Na zakończenie wernisażu Krystyna Mikołajczak z Malborka zaśpiewała piosenki w języku esperanto pt. "Polaj floroj", "Salutom" i "Ora juneco".

W założeniu twórcy języka esperanto - Ludwika Zamenhofa - język ten miał łączyć ludzi ponad rasą, wyznaniem i miejscem urodzenia. Tak się też stało w przypadku inżyniera Kola Ajayl’a z Afryki z plemienia Joruba (Nigeria), pisarza esperanckiego, który w dniu 10 marca 1933 przeprowadził wykład w Gimnazjum w Kartuzach, gdzie wówczas dyrektorem był Józef Orzech - esperantysta. Nigeryjczyk w języku esperanto mówił o kulturze, zwyczajach, religii i życiu jego rodaków z terenów północnej Nigerii. Prelekcję, wzbogaconą slajdami, na żywo tłumaczył z języka esperanto na polski ówczesny dyrektor kartuskiego Gimnazjum.

Zdjęcie dokumentujące spotkanie w 1933 roku przedstawił uczestnikom Edward Kozyra. Na odwrocie zdjęcia przedstawiającego grupę gimnazjalistów i nauczycieli oraz afrykańskiego wykładowcę, znajduje się odręcznie napisana informacja: "10 marca 1933 - Kartuzy, inżynier Ajayi Kola z Nigerii miał interesujący wykład o kulturze, religii i zwyczajach swoich rodaków. Wykład był ilustrowany przezroczami. Z esperanta tłumaczył Józef Orzech (Oneck?), dyrektor gimnazjum w Kartuzach." Jest to pierwszy udokumentowany przypadek przeprowadzenia warsztatów międzykulturowych w polskiej szkole. Co ciekawe Nigeryjczyk posługiwał się językiem esperanto, w kontakcie z Polakami, a nie językiem angielskim.

Na odpowiedź czekają pytania. Kim był Kola? Jak długo przebywał w Polsce? Czy odwiedził inne szkoły? Jak wyglądał jego pobyt w Polsce? Jeżeli ktoś dysponuje informacjami na temat Koli bądź innych osób pochodzenia afrykańskiego, które przebywały w dwudziestoleciu międzywojennym na terytorium Polski, rozpoznaje kogoś na zdjęciu z prelekcji w 1933 roku, proszony jest o kontakt z Fundacją pod adres e-mail: [email protected].

Podczas wernisażu w Bibliotece poruszono kwestię przeprowadzenia kursu języka esperanto w Kartuzach. Stowarzyszenie Europa - Demokracja - Esperanto (EDE-PL) wraz ze Stowarzyszeniem Naukowo-Technicznym Inżynierów i Techników Rolnictwa Oddział Słupsk mogłoby przeprowadzić SZYBKI KURS JĘZYKA ESPERANTO na terenie Kartuz. Byłby to kurs bezpłatny, otwarty dla wszystkich grup wiekowych. Czas trwania kursu: 5 dni po 3 godziny lekcyjne dziennie. Jest możliwość dostosowania czasu trwania nauki według potrzeb. Chętne osoby proszone są o zgłaszanie się do Biblioteki Publicznej w Kartuzach.

nadesłane: Halina Borysiewicz/Członek Polskiego Stowarzyszenia Europa - Demokracja - Esperanto