Kiedy Kartuzy pokochały kino. Międzywojenna historia kartuskiego kina

INFO KĄCIK HISTORYCZNY: Jak wyglądały pierwsze seanse filmowe w Kartuzach niemal sto lat temu? Gdzie oglądano filmy, kto im akompaniował i jakie tytuły przyciągały tłumy widzów? Historyk Andrzej Borzestowski zabiera czytelników w podróż do czasów międzywojnia, przywołując z archiwalnych gazet barwną historię lokalnych kin, objazdowych projekcji i filmowych emocji sprzed lat.

W niniejszym Kąciku Historycznym INFO przedstawiam historię kina i filmu w okresie międzywojennym na terenie miasta Kartuzy i powiatu - na podstawie gazet pomorskich - pisownia oryginalna. 

Na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych społeczeństwo miasta Kartuzy i powiatu zarówno młodsze, jak i starsze zaczęło się interesować, pasjonować powstającym czynnikiem kulturotwórczym - jakim było KINO - FILM. Zanim utworzono w naszym mieście stałę kino, młodzi ludzie i dorośli oglądali filmy objazdowe - głównie o charakterze dokumentalnym. Szerszy dostęp do filmu głównie fabularnego - produkcji krajowej i zagranicznej nastąpił wraz z otwarciem Kina Centralnego w Kartuzach. Otwarcie nastąpiło 18 października 1924 roku wraz z wyświetleniem nadzwyczajnego filmu pt. "Perisetta". Przedstawienia odbęda się kolejno:

• 18 października o godzinie 8 wieczorem [sobota]
• 19 października o godzinie 4. po południu
• 20 października o godzinie 8 wieczorem 

na które serdecznie zaprasza dyrekcja. Kino mieściło się w pomieszczeniach "Hotelu Centralnego" - zapraszamy. 

Szerszy dostęp do kina i filmu w Kartuzach nastapił w chwili uruchomienia Kina Corso. Otwarcie nastąpiło 3 stycznia 1933 roku w pomieszczeniach tzw. "Domu Towarowego" przy placu św. Brunona. dyrektorem - właścicielem był p. Faliński. Na początku wyświetlano przede wszystkim filmy nieme - podkład muzyczny na fortepianie wykonywała p. Elżbieta Mekowska. Filmy dźwiękowe pojawiły się w połowie lat 30-tych. Program wyświetlanych filmów był zamieszczany w dziale ogłoszeniowym "GK". 

Nowootwarte Kino Corso wyświetla filmy o różnorodnej tematyce - propagandowe, historyczne, sesnsacyjne w większości już dźwiękowe:

• w sobotę 7 stycznia wyświetla film o godz. 8 wieczorem pt. "4-ch djabłów" - dramat z życia cyrkowców
• w niedzielę 8 stycznia w godz. 4,6, i 8,15 zmana programu - film pt. "Żona Faraona"
• w marcu br. potężny dramat "Most śmierci" sala dobrze ogrzana - film wyświetlany w piątek i sobotę o godzinie 20. w niedzielę o godzinie 16, 18, 15, i 20.30. 

Zapraszamy Faliński - właściciel. 

Jak podaje prasa pomorska tuetjsze Kino Corso działające od stycznia 1933 roku w Kartuzach wydzierżawiła od p. Falińskigo kierowniczka kina "Polonja" w Starogardzie p. Zofia Kromolińska. Oficjalne przejęcie kina nastąpiło w dniu 15 marca 1935 roku. Repertuar róznorodny. Kino dźwiękowe 'Corso" zaprasza: 

• we wtorek 19 marca 1933 o godzinie 6 i 8.30 po południu - tylko jeden dzień - największy przebój amerykańskiej produkcji "Wesoła Zuzanna"
• od piątku 22 marca nowy film "Pat i Patachon" o godz. 6 i 8.30 popołudniu.

W końcu lat trzydziestych filmy zaczęto wyświetlać w sali "Hotelu Centralnego". W wyniku ogłoszonego na łamach "GK" konkursu, który cieszył się dużą popularnością, miejscowe kino będzie obecnie pod kierownictwem p. Błędzkiego z Gdyni i otrzymało nazwę "OLZA" - jest to pierwsze kino w Polsce, mające tak aktualna nazwę. Na poniedziałkowym 24 października br. posiedzeniu specjalnej komisji nastąpiło rozstrzygnięcie konkursu, którego wynik jest następujący:

• pierwszą nagrodę otrzymał uczeń szkolny Jan Formella z Garcza za nazwę "Olza"
• druga nagrodę p. Maria Kostuchówna z Kartuz za nazwę "Gryf"
• trzecią nagrodę p. Helena Klinkosz z Kartuz za nazwę "Zorza"

Ogółem wpłynęło około 100 zgłoszeń propozycji. Oficjalne otwarcie Kina "Olza" nastąpiło 5 listopana 1938 roku. Nowemu przedsięwzięciu zyczymy pomyślności. Otwarcie kina w piątek i sobotę o godz. 8, w niedzielę o godzinie 3,5 i 8 historycznym filmem polskiej produkcji: "Kościuszko pod Racławicami". Przepiękne sceny balistyczne. Ceny miejsc - III -50 gr, II - 75 gr, I - zł, balkon - 1,50 zł. 

Kino "Olza" - Kartuzy wyświetla film, który ubawi wszystkich pt. "Dzieci ulicy". Nadprogram: Tygodnik PAT. Dziś w piatek i sobotę o godz. 8 i ostatni w niedzielę i godz. 5 i 8. 

Sensacja - Już w następnym tygodniu od 2 do 5 marca 1939 polski film "Znachor" - zapraszamy. 

KINO OBJAZDOWE:

Oprócz kina stałego mieszczącego się w Kartuzach, istniało również kino Objazdowe, które docierało z ułożonym programem filmowym do róznych miejscowości naszego powiatu - przuykład:

Kino Teatr Oświatowy, rok 1934 - tylko 1 dzień, wyświetla wielki program w 8 aktach: "Rzym Wieczne Miasto" oraz dodatek - wesoła kedyja w dwóch aktach pt. "Jack szuka żony"

• Egiertowo - 2 kwietnia godz. 19 w szkole
• Stężyca - 8 kwietnia godz. 19 w szkole
• Gołubie - 9 kwietnia godz. 19 w szkole

Ceny biletów - młodzież szkolna - 15 gr, dorośli - 30 gr, miejsca rezerw. - 50 gr. Zapraszamy.

Kino przełomu lat dwudziestych i trzydziestych było najbardziej popularną formą rozrywki. 

Żart - GK 1936 - Żle trafili

Czy państwo byliście w Wenecji? - Tak, ale źle trafilismy, bo była powódź

W kolejnych odcinkach uniknalne zdjęcia - historyczne - m. Kartuz 

Andrzej Borzestowski - historyk

Motto: "Politykiem się bywa, a człowiek jest się do końca"