Gwałt i przemoc domowa - co myślą Kaszubi o konwencji stambulskiej?

Polski rząd zapowiedział chęć wypowiedzenia konwencji stambulskiej. Jej przeciwnicy uważają, że dokument godzi w wartości rodzin. W mediach trwa gorąca dyskusja na ten temat m.in. o trybie ścigania przestępstwa zgwałcenia. I my postanowiliśmy sprawdzić, co o tym myślą mieszkańcy Kartuz.

Konwencja o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej jest często nazywana konwencją stambulską lub konwencją antyprzemocową. Jest to umowa międzynarodowa opracowana przez Radę Europy. Polska podpisała ją 18 grudnia 2012 roku, a ratyfikowała 27 kwietnia 2015. Polska zobowiązała się wtedy do wprowadzenia do polskiego prawodawstwa zapisów gwarantujących m.in. ściganie gwałtu i przemocy domowej z urzędu, jednak tak się nie stało. Dziś rząd głośno mówi, że ich plany wobec konwencji ograniczają się wyłącznie do jej wypowiedzenia.

Dokument definiuje m.in. pojęcie przemocy ekonomicznej. Zakłada też, że przemoc seksualna to każda czynność cielesna, której sprawca dopuścił się bez zgody ofiary i że takie przestępstwa mają być ścigane z urzędu, niekoniecznie na wniosek osoby pokrzywdzonej. Państwo ratyfikujące umowę jest zobowiązane do tego, by zapewnić wszystkie środki umożliwiające udzielenie pomocy ofiarom przemocy seksualnej czy domowej poprzez dostęp do specjalistycznej pomocy itd.

Choć w samym tytule i treści podkreślono chęć zwalczania przemocy wobec kobiet, to konwencja chroni wszystkie ofiary przemocy, bez względu na wiek czy płeć.

Pełny tekst konwencji tutaj

Czym jest konwencja stambulska?

Na początku zapytaliśmy napotkanych rozmówców o to, czy wiedzą czego dotyczy ta konwencja. Tylko jedna osoba udzieliła prawidłowej odpowiedzi na to pytanie.

Kinga, 25 lat, Kartuzy

To jest ta konwencja o przemocy, prawda? Ostatnio się trochę słyszało o tym z ust polityków, ale wcześniej nie miałam pojęcia co to takiego.

W dalszej części rozmowy padły pytania o konkretne zapisy konwencji.

Czy gwałt powinien być ścigany z urzędu?

Julia, 27 lat, Kartuzy

Tak, gwałt jest jednym z najcięższych przestępstw i często skrzywdzone kobiety nie mają siły, by zgłosić to na policję. Procedury są niestety okrutne i nie ma się co dziwić, że panie milczą. A taki mężczyzna może robić to dalej i zrobić krzywdę jeszcze wielu innym osobom, bo będzie czuł się bezkarny.

Barbara, 62 lata, Kartuzy

Gwałciciele powinni dostawać najwyższe możliwe kary, a tak wielu z nich chodzi na wolności, bo nikt nie zgłosił tego, że zgwałcili. Najgorsze, jak tacy zwyrodnialcy krzywdzą dzieci, a takich nie brakuje. A dzieci się boją czasami powiedzieć, że ktoś je skrzywdził. Ciężko mi sobie wyobrazić, by moje dziecko lub wnuczka musiało przechodzić przez takie piekło.

Kinga, 25 lat, Kartuzy

Nie jestem pewna, czy to dobry pomysł. Kobiety bywa, że nie chcą opowiadać o tym, co się stało, bo jest to dla nich traumatyczne takie wracanie myślami do tego, co było. I często w wyniku gwałtu ponoszą różne obrażenia i trzeba iść do lekarza. Jak lekarz się zorientuje, że miał miejsce gwałt, to w przypadku ścigania z urzędu będzie musiał zawiadomić policję. I wtedy taka kobieta, która została zgwałcona i poniosła jakieś obrażenia nie będzie chciała pójść do lekarza i przez to narazi swoje zdrowie, byle tylko nie powiadamiać policji. Wszyscy sprawcy powinni ponieść karę, ale taki przepis może wprowadzić więcej szkody niż pożytku dla kobiet.

Jarek, 33 lata, Kartuzy

Każde przestępstwo powinno być ścigane z miejsca, bez względu na to, czy ofiara tego chce czy nie chce. Jak się zrobi coś złego, to trzeba ponieść konsekwencje. Gwałt to okrutne przestępstwo i każdy gwałciciel powinien znaleźć się za kratkami.

Dominik, 39 lata, Kartuzy

Jeśli gwałt rzeczywiście miał miejsce, to należy znaleźć tego, co to zrobił i postawić go przed sąd. Dla takiego nie powinno się mieć litości.

Karolina, 20 lat, Kartuzy

Powinien! I kary powinny być dotkliwe, tak, żeby już żaden oprawca więcej tego nie zrobił. I żeby słowa dziewczyn były brane na poważnie, bo często się słyszy, że same tego chciały, ubrały się wyzywająco, podrywały, piły alkohol. I to budzi większe oburzenie niż sam gwałt.

Małgosia, 18 lat, Kartuzy

To jest rzecz, która powinna zostać zgłoszona natychmiast, ponieważ jest to ostre naruszenie naszej sfery cielesnej. Każda krzywda powinna być bezwzględnie karalna.

Czy służby powinny mieć możliwość stosowania wobec sprawcy przemocy domowej natychmiastowego nakazu opuszczenia miejsca zamieszkania?

Julia, 27 lat, Kartuzy

Chyba tak. Ofiara nie powinna mieszkać razem z agresorem, bo zawsze krzywda może się powtórzyć.

Barbara, 62 lata, Kartuzy

Wiele rodzin by na tym skorzystało, gdyby faktycznie tak było. Jest wielu przemocowych ojców i mężów, którzy wyżywają się na żonie i dzieciach. A kobieta nie odejdzie, bo nie ma gdzie, a sama go przecież z domu nie wyrzuci.

Kinga, 25 lat, Kartuzy

Tak i chyba w sejmie ostatnio poruszano tę sprawę, o ile dobrze pamiętam.

Jarek, 33 lata, Kartuzy

Ofiara nie powinna mieszkać dalej ze swoim sprawcą, ale jeśli dom czy mieszkanie należy do sprawcy, to chyba nie można go wyrzucić.

Dominik, 39 lat, Kartuzy

To zależy do kogo należy dom. Jeśli do tego, co robi krzywdę, to nie rozumiem, dlaczego ma się go wyrzucić z własnego domu. Zrobił złą rzecz, ale to jest jego, więc czemu miałby opuścić własne miejsce zamieszkania?

Karolina, 20 lat, Kartuzy

Zgadzam się z tym, kobiety często nie mają gdzie pójść. Często słyszy się o tym, że nie odeszły od swojego kata, bo po prostu gdzie miałyby się podziać. Zwłaszcza, jak nie pracują, tylko zajmują się domem. W takim przypadku jest szansa, że zgłoszą na policję to, że dzieje im się krzywda. Bez ryzyka, że z dnia na dzień stracą dach nad głową. A mieszkając dalej z mężem, który podnosi rękę to chyba trzeba tylko czekać, aż wydarzy się większa tragedia.

Małgosia, 18 lat, Kartuzy

Teoretycznie tak, a rzeczywiście nie. Wszystko zależy od tego, kto jest właścicielem mieszkania.

Czy państwo i podległe mu instytucje powinny przeciwdziałać przemocy ekonomicznej (uzależnienie finansowe od sprawcy) w małżeństwie?

Julia, 27 lat, Kartuzy

Najlepiej, żeby każdy miał swoje własne pieniądze. Nie wyobrażam sobie nie pracować i liczyć tylko na to, że mąż da mi pieniądze. Nie lubię być zależna od nikogo.

Bożena, 62 lata, Kartuzy

To chyba najczęstszy problem kobiet, brak własnych finansów i muszą prosić męża o każdy grosz. Nieważne, ile robią w domu, gotują, sprzątają, piorą… A niektórzy mężczyźni to wykorzystują, jak kobieta nie pracuje, bo wtedy łatwo sprawić, by była mu uległa.

Kinga, 25 lat, Kartuzy

Jeśli kobieta nie pracuje zawodowo i jedynym żywicielem rodziny jest mąż, to normalne, że to on rozporządza pieniędzmi. Nie popieram jednak takiej przemocy i jeśli w małżeństwie takie rzeczy się dzieją, to źle to świadczy o tym związku. Jednak nie rozumiem w jaki sposób państwo miałoby interweniować, bo to jednak jest prywatna sprawa.

Jarek, 33 lata, Kartuzy

Większa aktywizacja zawodowa kobiet by mogła pomóc, bo wiele kobiet jednak siedziało w domu, zajmowało się dziećmi i domem i kiedy dzieciaki wyfrunęły z gniazda, pojawiła się szansa na to, by pójść do pracy. Jak się nie ma doświadczenia żadnego, to trudno jest o znalezienie jakiejś pracy, zwłaszcza w niewielkich miastach, w większych może jest lepiej o to. I też te różne dodatki od państwa pomogły, tak mi się wydaje. Jest duża krytyka 500+, którego sama nie pochwalam, ale nawet dla moich koleżanek sporo to dało, bo mają jakieś pieniądze, mogą kupić coś dzieciom i sobie.

Dominik, 39 lat, Kartuzy

Zależy, jak rozumie się przemoc ekonomiczną. Dla niektórych kobiet jest to już wtedy, kiedy mąż nie chce dać pieniędzy na kolejne buty.

Karolina, 20 lat, Kartuzy

Trudno mi się wypowiedzieć w tej kwestii, nie znając żadnego pomysłu państwa na to, w jaki sposób można to zwalczać. Jakby było coś skutecznego, jakieś rozwiązanie, to czemu nie.

Małgosia, 18 lat, Kartuzy

Przemoc to przemoc, nieważne w jakiej formie, powinna być karalna. Zdarza się, że żona nie odejdzie od męża, nawet jeśli ten ją źle traktuje, bo po prostu ona nie ma pieniędzy. A wynika to z różnych rzeczy, np.: on zabrania jej pracować i każe siedzieć w domu.