Pomnik przyrody - co oznacza i jak go ustanowić? Gmina Żukowo przypomina o zasadach ochrony obiektów przyrodniczych

Drzewa o imponujących rozmiarach, głazy narzutowe czy naturalne źródła to często nie tylko elementy krajobrazu, ale także cenne świadectwa przyrodniczego dziedzictwa. Gmina Żukowo przypomina, że każdy, niezależnie od statusu prawnego czy instytucjonalnego, może wystąpić z wnioskiem o ustanowienie pomnika przyrody. To forma ochrony, która wymaga zaangażowania, ale pozwala trwale zabezpieczyć unikalne zasoby przyrody na kolejne pokolenia.

Pomnik przyrody to jedna z ustawowych form ochrony przyrody w Polsce, obejmująca pojedyncze twory przyrody ożywionej lub nieożywionej, takie jak drzewa, głazy, jary czy źródła, które posiadają szczególną wartość przyrodniczą, krajobrazową, historyczną, kulturową lub naukową. Gmina Żukowo przypomina, że inicjatywa w tej sprawie może pochodzić od każdego mieszkańca, organizacji, szkoły lub instytucji, niezależnie od tego, czy są właścicielem działki, na której znajduje się dany obiekt.

Wniosek o ustanowienie pomnika przyrody kieruje się do rady miejskiej w Żukowie, która - po przeprowadzeniu stosownej procedury i uzyskaniu uzgodnienia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska - podejmuje uchwałę nadającą obiektowi status pomnika. W uchwale wskazuje się nazwę i lokalizację obiektu, cel jego ochrony, obowiązujące zakazy, a także zasady czynnej ochrony, takie jak np. pielęgnacja drzew czy kontrola stanu zdrowotnego.

Objęcie obiektu statusem pomnika przyrody niesie za sobą określone konsekwencje - zarówno prawne, jak i praktyczne. Wprowadzane zakazy mogą dotyczyć m.in. uszkadzania lub niszczenia obiektu, zmiany ukształtowania terenu, zanieczyszczania gleby, naruszania stosunków wodnych, zmiany sposobu użytkowania ziemi czy instalowania reklam. W przypadku drzew zakazane może być ich przycinanie, przesadzanie czy ingerencja w system korzeniowy.

Jeśli pomnik przyrody znajduje się na gruncie prywatnym, właściciel nie traci prawa własności, jednak jego uprawnienia ulegają ograniczeniu w zakresie ingerencji w chroniony obiekt. To właściciel odpowiada za codzienne utrzymanie pomnika - na przykład za pielęgnację drzewa - natomiast koszty formalne ustanowienia ochrony, w tym przygotowania uchwały, uzgodnień i nadzoru, ponosi gmina Żukowo. W przypadku, gdy to mieszkaniec inicjuje procedurę, koszt ekspertyzy przyrodniczej może spoczywać na wnioskodawcy, chyba że gmina zdecyduje się przejąć procedurę i sfinansować opinię we własnym zakresie. Co ważne, w sytuacji gdy ustanowienie pomnika przyrody ogranicza sposób korzystania z nieruchomości, właścicielowi przysługuje prawo do ubiegania się o stosowne odszkodowanie.

Gmina przypomina również, że wniosek o ustanowienie pomnika można złożyć także w odniesieniu do obiektu znajdującego się na cudzym gruncie. Taka możliwość wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o ochronie przyrody, która nie ogranicza kręgu wnioskodawców. Jednak przed podjęciem uchwały konieczne jest uzyskanie zgody właściciela działki - rada miejska działa bowiem w granicach prawa, z poszanowaniem konstytucyjnie chronionego prawa własności. W praktyce gmina lub Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska zwraca się do właściciela o pisemne stanowisko jeszcze przed skierowaniem projektu uchwały pod głosowanie. W przypadku sporu, właściciel nieruchomości ma możliwość wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Pomniki przyrody to nie tylko obiekty o wyjątkowych walorach estetycznych, ale także ważne symbole lokalnej tożsamości i troski o środowisko naturalne. Gmina Żukowo zachęca mieszkańców do aktywnego udziału w ochronie tych unikalnych miejsc i przypomina, że w trosce o zrównoważony rozwój warto podejmować działania, które łączą odpowiedzialność ekologiczną z poszanowaniem praw właścicieli nieruchomości. Szczegółowych informacji na temat procedury, przepisów oraz możliwości wsparcia udziela Referat Ochrony Środowiska urzędu gminy w Żukowie.

info. UG Żukowo