Tradycja haftu złotnicowego prezentowana w Muzeum Kaszubskim w Kartuzach

Święto Złotnicy po raz piąty zgromadziło w Muzeum Kaszubskim w Kartuzach miłośników tradycyjnego rękodzieła i haftu złotnicowego. Tegoroczne wydarzenie, połączone z uroczystym otwarciem wystawy "Szlachetna Nić", stało się nie tylko prezentacją kunsztu artystek z pomorza i Kaszub, ale również okazją do podkreślenia znaczenia tej wyjątkowej techniki w dziedzictwie kulturowym regionu.

17 stycznia w Muzeum Kaszubskim w Kartuzach odbyło się Święto Złotnicy, połączone z otwarciem wystawy pt. "Szlachetna Nić". Wydarzenie zgromadziło licznych gości, wśród których znaleźli się przedstawiciele samorządu, instytucji kultury oraz środowisk twórczych. Wystawę swoją obecnością zaszczycili m.in. Danuta Rek - radna Sejmiku Województwa Pomorskiego, Mieczysław Grzegorz Gołuński - burmistrz Kartuz, Sylwia Biankowska - zastępca burmistrza Kartuz, etnografki z Muzeum Narodowego w Gdańsku Ewa Gilewska i Barbara Maciejewska oraz Alicja Serkowska - prezes Stowarzyszenia Twórców Ludowych.

Na ekspozycji zaprezentowano kilkadziesiąt prac autorstwa trzydziestu ośmiu artystek z pomorza i Kaszub. Zwiedzający mogli podziwiać zarówno przedmioty użytkowe, elementy garderoby, jak i inne obiekty zdobione haftem złotnicowym, uznawanym za jeden z najbardziej wymagających i szlachetnych nurtów ludowego rękodzieła.

Święto Złotnicy odbyło się w Kartuzach już po raz piąty. Organizowane jest we współpracy z Danutą Niechwiadowicz - mistrzynią haftu złotnicowego, a także Klubami Haftu: Tulpa z Wejherowa, 7 Kolorów z Gdańska oraz Klubem Modre Niteczki. Na wydarzenie licznie przybyli nie tylko miłośnicy haftu, ale również rodziny i przyjaciele artystek, co nadało spotkaniu wyjątkowo ciepły i wspólnotowy charakter.

Haft złotnicowy, potocznie nazywany "złotnicą", ma długą i bogatą historię. Dawniej technikę tę rozwijały mniszki z klasztorów w Żukowie i Żarnowcu, gdzie powstawały hafty zdobiące paramenty liturgiczne oraz elementy stroju. Wykonywany złotymi i srebrnymi nićmi, najczęściej na aksamicie lub innych szlachetnych tkaninach, był niegdyś symbolem wysokiego statusu społecznego i zamożności. Prawo noszenia bogato haftowanych czepców przysługiwało wyłącznie zamożnym kobietom.

Współcześnie złotnica znajduje nowe zastosowania. Ozdabia nie tylko tradycyjne czepce, ale także elementy współczesnej garderoby, dodatki, biżuterię oraz przedmioty użytkowe. Do tej techniki powrócono m.in. w Tucholi, a od 2004 roku prowadzona jest jej systematyczna nauka w Gdańsku, co przyczyniło się do widocznego renesansu haftu złotnicowego.

Charakterystycznym elementem Święta Złotnicy jest obecność gości ubranych w stroje zdobione haftem kaszubskim lub złotnicowym. Ambasadorami tej tradycji są m.in. burmistrz Kartuz Mieczysław Grzegorz Gołuński oraz jego zastępczyni Sylwia Biankowska. Burmistrz wielokrotnie podkreślał, że reprezentując Kartuzy w innych miastach i regionach Polski, zawsze występuje w stroju zdobionym haftem kaszubskim, akcentując w ten sposób swoją tożsamość oraz tożsamość miasta.

Każda z artystek biorących udział w wystawie otrzymała pamiątkowy dyplom, album oraz słodki upominek ufundowany przez burmistrza Kartuz oraz Przewozy Autokarowe Gryf Marian Kotecki. Miłym i nieoczekiwanym akcentem wydarzenia był spontaniczny występ Izabeli Bliźniewskiej, Ireny Peplińskiej, Danuty Leszczyńskiej, Alicji Serkowskiej, Jerzego Sikory oraz Grzegorza Szopińskiego, którzy po raz pierwszy zaprezentowali się wspólnie, spotykając się z entuzjastycznym przyjęciem publiczności.

Podsumowując pięć lat organizacji Święta Złotnicy, dyrektor Muzeum Kaszubskiego w Kartuzach Barbara Kąkol podkreśliła znaczenie współpracy i rozwoju tej inicjatywy.

- Kiedy pięć lat temu zainicjowaliśmy Święto Złotnicy w Kartuzach - stolicy Kaszub, nie przypuszczaliśmy, że będziemy mogli gościć tak wiele artystek i podziwiać tak wyjątkowe prace wykonane techniką haftu czepcowego. Przez te lata mieliśmy zaszczyt współpracować z niezwykłymi osobami i instytucjami, a do tego grona wciąż dołączają kolejne, co napawa nas ogromną radością. Cieszy nas również pomysł zorganizowania w Kartuzach konkursu poświęconego samej złotnicy, który spotkał się z dużym uznaniem, także ze strony władz miasta. To dowód na to, że ta tradycja wciąż żyje i inspiruje do nowych działań -powiedziała Barbara Kąkol.

Barbara Kąkol

Wystawę „Szlachetna Nić” można oglądać w Muzeum Kaszubskim w Kartuzach do 25 marca 2026 roku. Wstęp na ekspozycję jest wolny.