60-lecie Miejskiej i Powiatowej Biblioteki Publicznej w Kartuzach

18 maja w Centrum Kultury, Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna obchodziła 60-lecie istnienia. Obchody jubileuszu rozpoczęły się od mszy świętej w Kaplicy Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo. Potem nastąpiło oficjalne otwarcie i referat na temat: "Bibliotekarze w społeczeństwie informacyjnym - perspektywy rozwoju profesji" wygłosił dr Dariusz Grygrowski z Instytutu Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytetu Warszawskiego.


Uświetnieniem uroczystości był koncert w wykonaniu Edyty Czerniewicz i Jarosława Prokopczuka.

Kazimiera Nowicka, dyrektor MiP BP w Kartuzach podziękowała obecnym pracownikom biblioteki i ich poprzednikom: „Historia, działalność biblioteki to przede wszystkim ludzie, ich wiedza, umiejętności i osobiste zaangażowanie. Bez odpowiednio przygotowanego personelu i aktywnie działających moich poprzedników tj. wspomnianego już Wadima Lincowa, dyrektor Ewy Nosewicz kierującej biblioteką w latach 1963-1992, która dbała o systematyczny rozwój czytelnictwa w gminie i powiecie, Mirosławy Lehamn, która sprawiła, że biblioteka prężnie działała i rozwijała się w latach 1992-2000, a także pani Alinie Żołnowskiej, kartuska książnica nie miałaby tak wysokiej pozycji. Pragnę podziękować obecnym na sali emerytowanym bibliotekarkom, które wprowadzały nas w arkana zawodu bibliotekarza oraz wszystkim byłym i obecnym pracownikom biblioteki”.

Podczas, gdy wręczane były wiązanki kwiatów, pani Maria Pontus, która pracowała w bibliotece od momentu jej powstania, podeszła do mikrofonu i ze łzami w oczach powiedziała, że biblioteka jest częścią jej życia: „Bardzo was wszystkich pozdrawiam i bardzo dziękuję, zwłaszcza naszej pani dyrektor, która dba o nas, byłe bibliotekarki” - mówiła pani Pontus.
Podziękowania za życzliwość i mecenat zostały skierowane również do władz samorządowych gminy i Powiatu.

Na koniec przemówienia pani dyrektor Kazimiera Nowicka zacytowała słowa J.W. Goethego: „W bibliotekach doznaje się obecności wielkiego kapitału, który bezgłośnie przynosi nie dające się odliczyć odsetki”.
Przedstawiciel Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich wręczył na ręce pani dyrektor medal uznania za zasługi dla bibliotekarstwa oraz dla stowarzyszenia.
Dr Dariusz Grygrowski w swoim wystąpieniu wspomniał, iż istnieje prawdopodobieństwo, że jeśli zawód bibliotekarza będzie wykonywany przez mężczyzn, to może to doprowadzić do upadku bibliotekarstwa. Stwierdzenie to wzbudziło zainteresowanie uczestników referatu, ale pani starosta potraktowała to bardziej jako żart niż złą przepowiednię i powiedziała, że raczej do tego nie dojdzie.
Po koncercie zaproszeni goście udali się na poczęstunek, gdzie mogli skosztować 6 kilogramowego tortu upieczonego specjalnie na 60-lecie biblioteki.

HISTORIA BIBLIOTEKI


Tradycje kartuskiej Biblioteki sięgają dwudziestolecia międzywojennego i działalności Towarzystwa Czytelni Ludowych. Wówczas to Biblioteka, mieszcząca się przy ul. Cmentarnej dysponowała 548 książkami, a z jej usług korzystało 107 czytelników. W 1933r. na terenie całego powiatu kartuskiego istniały już 22 biblioteki, z których korzystało 1202 czytelników. Dobrze rozwijającą się biblioteczną działalność przerwał jednak wybuch II wojny światowej.

Tuż po wyzwoleniu Kartuz, w 1945r. ówczesny kierownik referatu przemysłowego Wydziału Powiatowego w Kartuzach - Wadim Lincow rozpoczął akcję zbierania polskich książek. Odzew ze strony mieszkańców był ogromny. Zbiory zaś były zalążkiem przyszłego księgozbioru Powiatowej i Miejskiej Biblioteki. Wkrótce Wadim Lincow zorganizował bibliotekę wraz z wypożyczalnią w budynku znajdującym się przy ul. Jeziornej 18. W czerwcu 1945r. placówkę tę, należącą wtedy do Związku Zawodowego Pracowników Państwowych, udostępniono mieszkańcom Kartuz. W dniu otwarcia księgozbiór składał się z 223 woluminów, a z biblioteki korzystało 68 czytelników. Pierwszym zarejestrowanym czytelnikiem był dr Henryk Kotowski.

W kwietniu 1946r. wydany został dekret o bibliotekach i opiece nad zbiorami bibliotecznymi. W efekcie, biblioteki powierzono państwu, zbiory biblioteczne stały się natomiast mieniem narodowym. Na wniosek Wadima Lincowa z funkcjonującej już placówki utworzono Bibliotekę Powiatową. Przydzielono jej książki będące własnością Związku Zawodowego Pracowników Państwowych. Znalazły się wśród nich egzemplarze należące do przedwojennej placówki Towarzystwa Czytelni Ludowych, przekazane przez Ministerstwo Oświaty, a także zbiory prywatne. Kierownictwo Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej objął wspomniany już - Wadim Licow.

Od momentu, gdy kartuska placówka zyskała rangę biblioteki powiatowej, nastąpił gwałtowny rozwój sieci bibliotek gromadzkich i dwadzieścia siedem punktów bibliotecznych.

Powstały biblioteki w Chmielnie, Sianowie, Baninie, Mirachowie, Stężycy, Szymbarku, Goręczynie czy Sulęczynie. Jednocześnie miał miejsce niezwykle szybki wzrost liczby książek. Potwierdzają to dane z tamtego okresu: podczas, gdy w 1949r., zbiory liczyły11 tys. Woluminów, w 1955r. już ponad 57 tys. zł, natomiast w 1965r. było już blisko 107 tys. Książek.

Biblioteka zmieniła lokalizację. W maju 1948r. przeniesiono ją do lokalu przy ul. Kościuszki 22. Kilka lat później w 1951r. placówce przydzielono powmieszcenia przy ul. 1 Maja 11. W tym miejscu znajdowała się 42 lata. Kolejna zmiana miała miejsce q 1993r. Tym razem zbiory przeniesiono do pomieszczeń przy ul. Gdańskiej 15 oraz Parkowej 3. W tym miejscu placówka funkcjonuje do dzisiaj.

Pierwszy kierownik kartuskiej biblioteki zmarł w 1963r. Strata była tym większa, że Wadim Lincow był człowiekiem, który z prawdziwą pasją popularyzował książkę.
W latach 1963-1992 biblioteką kierowała Ewa Nosewicz.

W tym czasie nie tylko wzrosła liczba woluminów oraz korzystających z książek czytelników, ale także rozwinęła się funkcja oświatowa biblioteki. Organizowano liczne spotkania z pisarzami, działaczami politycznymi, dziennikarzami. Bibliotekę w Kartuzach odwiedziły takie osoby jak Stanisława Fleszarowa - Muskat, Jan Piepka, Edmund Puzdrowski. Prezentowali się aktorzy, wreszcie niemal do legendy przeszły wystawy, organizowane przez Donatę Lincow. Ponadto wiele uwagi poświęcono regionalizmowi.

Przełomowymi rokiem okazał się 1975. Wtedy bowiem nastąpiła zmiana systemu administracji państwowej. Dotychczasową bibliotekę przemianowano na miejsko - gminną placówkę. W jej skład weszły placówki w mieście oraz trzy filie wiejskie: w Sianowie, Mirachowie i Kiełpinie. Nadal głównym zadaniem biblioteki było uzupełnianie księgozbiorów wymienionych podległych placówek. Zwracano uwagę na dobór wartościowych pozycji z zakresu literatury pięknej, zarówno polskiej jak i obcej. Wzbogacono zbiór literatury dla dzieci i młodzieży, uzupełniono księgozbiory podręczne, popularnonaukowe. Ogromną pomocą służyła Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Gdańsku.

Przekazanie bibliotek publicznych pod opiekę władz samorządowych pociągnęło za sobą ograniczenia środków finansowych na działalność placówkę bibliotecznych. W konsekwencji w 1991r. zlikwidowano wszystkie punkty biblioteczne w naszej gminie, o połowę zmniejszono liczbę etatów.

Aktualnie w Kartuzach funkcjonują:
czytelnia popularnonaukowa, wypożyczalnia dla dzieci i młodzieży oraz wypożyczalnia dla dorosłych. Ponadto działają filie na terenie całego powiatu.

Kilka lat temu biblioteka zmieniła swoją siedzibę. Przeniesiona została do budynku przy ul. Gdańskiej 15. W tym czasie kierownictwo biblioteki objęła Mirosława Lehman. Pierwsze miesiące były trudne z uwagi na trwające remonty i przeniesienie całego księgozbioru. Od początku też pomieszczenie czytelni przy ul. Parkowej 3 udostępniane jest artystom i twórcom. To w czytelni właśnie przygotowywane są wernisaże, które na stanie już weszły do kalendarza imprez artystycznych Kartuz. Swoje prace prezentowali w czytelni tacy znakomici artyści jak: Anna Respond - Borrell, Mieczysław Piechowski, Włodzimierz Łajming, Eleonora Kułak, Jan Misiek. W ciągu ostatnich 10 lat w bibliotece zorganizowano ponad 70 wystaw.

Od wielu lat biblioteka zajmuje czołowe miejsce, jeśli chodzi o wskaźnik czytelnictwa. Dzięki pracy wielu ludzi związanych z kulturą i samą biblioteką udało się przetrwać najtrudniejsze chwile, osiągnąć to, czym dziś dysponujemy.
Od 2000r. dyrektorem była Alina Żołnowska.
W lipcu 2002r. w wyniku przeprowadzonego konkursu, stanowisko dyrektora objęła Kazimiera Nowicka.

W roku 2002 Biblioteka zorganizowała spotkania m.in. z Bogusławem Wołoszańskim oraz pisarkami dla najmłodszych np. p. Chotomską. Od października 2002r. rozpoczął działalność teatrzyk „Niebieski Smok”.

W 2002r. dzięki projektowi „ I ty możesz mieć swoją firmę” placówka znalazła się wśród laureatów ogólnopolskiego konkursu „Z ekonomią na ty” zorganizowanego przez NBP i BN.

Zakres działania kartuskiej biblioteki obejmuje obecnie teren miasta i gminy Kartuzy. W jej skład wchodzą trzy placówki w mieście - Czytelnia Popularnonaukowa, Wypożyczalnia dla Dzieci oraz Wypożyczalnia dla Dorosłych, a także filie na wsi.

W czytelni można skorzystać z księgozbioru podręcznego, wyeksponowana jest prasa oraz katalogi księgozbioru czytelniczego - alfabetyczny, systematyczny wraz z indeksem, katalog rzeczowy księgozbioru regionalnego, kartoteka zawartości czasopism w układzie rzeczowym, katalog przedmiotowy. Warto dodać, że księgozbiór regionalny jest m.in. spuścizną po Izabeli Trojanowskiej i stanowi bazę centrum informacji o regionie. Ponadto czytelnia dysponuje wycinkami prasowymi, dotyczącymi Kartuz i całego powiatu kartuskiego, które gromadzi od 1992r. Tutaj również znajduje się punkt informacji turystycznej, w którym dostępnych jest kilkadziesiąt pozycji - katalogów, folderów, książek dotyczących Kaszub i Kartuz. Wreszcie w kartuskiej czytelni skorzystać można z ksero, które jest udostępniane w godzinach otwarcia placówki.

Kartuska czytelnia jest przestronna i funkcjonalna. Od kilku lat właśnie tutaj organizowane są wernisaże, spotkania autorskie, liczne konkursy. Na trwałe już zapisały się do tego miejsca i za każdym razem cieszą się ogromnym zainteresowaniem sympatyków spotkań kulturalnych.
Wypożyczalnia dla dzieci zajmuje z kolei jedno, duże przestronne pomieszczenie o powierzchni 60 metrów. Poza księgozbiorem i tutaj wydzielono kącik czytelniczy.
Swoją działalność rozpoczął Punkt Książki Mówionej. Jest on przeznaczony dla dzieci dyslektycznych oraz osób niedowidzących i niewidomych.

Wypożyczalnia dla Dzieci posiada bardzo bogaty księgozbiór informacyjny, a także beletrystyczny. Od ponad dwóch lat gromadzone są także książki dla dzieci w wieku 4-6 lat. Dziecięcy księgozbiór liczy ponad 14 tysięcy woluminów.

Wypożyczalnia dla Dorosłych zajmuje z kolei trzy pokoje. Ze względu na układ na układ, są one jednak niefunkcyjne i nie spełniają norm bibliotecznych odnośnie udostępnionych pomieszczeń. Nie są one bowiem przystosowane do działalności bibliotecznej z wolnym dostępem do półek, stąd też właśnie w wypożyczalni panują najgorsze warunki pracy.

W wypożyczalni czytelnicy mogą korzystać z katalogu systematycznego, alfabetycznego i tytułowego powieści. Literaturę piękną podzielono na polską i obcą.


Ewelina Karczewska