Baśnie kaszubskie i opowieści o demonach - sobótkowa noc w Muzeum Kaszubskim

Obchody tegorocznej Nocy Świętojańskiej w Muzeum Kaszubskim w Kartuzach przybrały niezwykły charakter. Spotkaniu przy ognisku towarzyszyło wyplatanie wianków i słuchanie zachwycających baśni o kaszubskich postaciach. Dawne opowieści snuły Groszek i Elżbieta Stanilewicz czyli Łowcy Słów.

Najkrótsza noc w roku w Muzeum Kaszubskim była okazją do podzielenia się baśniami pomorskimi i kaszubskimi. Zebranym opowiedziały o nich Łowcy Snów. Goście usłyszeli m.in. o Remusie, o Purtku, o Łebianach na strądzie a także wiele innych mądrych opowieści. Duet Groszka i Elżbiety Stanilewicz cudownie opowiadając, przeniósł uczestników spotkania w krainę legend i basni.

- Od czasów szkolnych świat baśni był dla niej miejscem gdzie czas biegł swoistym torem, drzewa dzieliły się mądrością, oddychało się inaczej a tamtejsza rzeczywistość ciążyła mniej. Opowieści Ciotki, snujące się na cienkiej granicy fikcji i realności, były dla niej nieustającą inspiracją i źródłem wewnętrznej siły. Gdy dorosła, chcąc nie chcąc, przekazała córce swoją fascynację - tak o Elżbiecie Stanilewicz pisze kartuskie muzeum.

Sobótkowemu spotkaniu towarzyszył wernisaż wystawy prac Joli Wolskiej pt. "Demonologia w mitach Kaszub". Na wystawie zaprezentowano grafiki wykonane w technice linorytu. Ich tematem są kaszubskie bóstwa, demony, purtki, duchy i zjawy, jak zawsze tajemnicze, ukazane z pełną ich mroczną stroną.

- Wyobraźnia i talent artystki wychowanej na Kaszubach wśród kaszubskich opowieści pozwoliły jej stworzyć oryginalne prace - w trudnej technice wypukło druku - inspirowane dawną mitologią kaszubską - informuje muzeum.

Jolanta Wolska jest absolwentką Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Mieszka i tworzy w Smętowie Chmieleńskim. Zajmuje się grafiką, linorytem, malarstwem olejnym, ceramiką. Jak przyznaje artystka, mitologia Kaszubów nie jest jeszcze dobrze znana. Istnieją nieliczne źródła, mówiące o bóstwach i demonach zamieszkujących niegdyś tereny Pomorza, jednak znacznie więcej powstało prac poświęconych mitologii słowiańskiej. Okres pogański w regionie Kaszub wzbudza  coraz większą ciekawość badaczy, tym samym wzrasta ilość publikacji poświęcanych tej tematyce. Mitologią kaszubską coraz częściej interesują się też regionalni artyści.

Nie istnieje kultura, która w swojej mitologii nie posiadałaby stworzeń magicznych, nadnaturalnych. Nie inaczej jest w zbiorze wierzeń dawnych Kaszubów – jest pełna niesamowitych stworzeń i wszelkich bajecznych legend. Pierwsza część mojej pracy jest poświęcona wybranym demonom i mitom kaszubskim. Jej celem jest przybliżenie czytelnikowi świata, w który wierzyli kaszubscy poganie. Dzięki fantastycznym stworzeniom, które zamieszkiwały lasy, bali się oni niszczyć zieleń i krzywdzić zwierzęta. Demony zamieszkujące pola były przestrogą dla pracujących w pełnym słońcu wieśniaków. Mity kaszubskie doskonale tłumaczą zróżnicowany geograficznie krajobraz pomorskich terenów i nadają magicznego charakteru dla zwykłych przedmiotów lub zdarzeń. - wyjaśnia Jolanta Wolska.

Druga część pracy jest poświęcona sztuce inspirowanej mitami kaszubskimi.

Demonologia kaszubska, jak dotąd szerzej nie rozpropagowana i nie wypromowana, wywodzi się wprost z wierzeń słowiańskich, przedchrześcijańskich i z pewnością warta jest tego, by zostać zaprezentowaną szerszemu gronu odbiorców. Poza tym, że sama w sobie jest fascynująca, to może również być doskonałym sposobem na promocję tego regionu w Polsce i na świecie. Nie mam wątpliwości, że demonologia może stać się nową marką Kaszub,– choć w niewielkim na razie zakresie – tak już się dzieje. Podstawą „mitologii kaszubskiej” jest mądrość oraz szacunek wobec przyrody i sił natury, a to jest kierunek, którego poszukują współcześni, młodzi twórcy. Nasi przodkowie stworzyli bardzo złożony i fascynujący system wierzeń, który głównie spełniał funkcje opiekuńczo-wychowawcze - podkreśla artystka.

Zdjęcia dzięki uprzejmości Ryszarda Mielewczyka