Dlaczego ziemię z Kaszub wysłano do Ameryki? Niezwykła historia sprzed wieku

INFO Kącik Historyczny: Czy wśród milionów podpisów złożonych pod Deklaracją Podziwu i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych znajdują się nazwiska mieszkańców Kartuz, Żukowa, Przodkowa czy Stężycy? A może przodkowie mieszkańców regionu dołożyli także swoją cegiełkę – a właściwie garść ziemi z Kaszub – do budowy Kopca Wilsona w Pensylwanii? O mało znanych związkach Kaszub z historią Stanów Zjednoczonych, w roku przypadającej 250. rocznicy ogłoszenia niepodległości USA, pisze historyk Andrzej Borzestowski.

W roku 2026 przypada 250 rocznica ogłoszenia niepodległości Stanów Zjednoczonych Ameryki. Trochę refleksji – historii stosunków polsko – amerykańskich oraz postawie Polaków – Kaszubów związanych z dwoma wydarzeniami:

• Deklaracja Podziwu i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych z 1926 roku
• Ziemia „Kaszubskiej Szwajcarii” na Kopiec Wilsona – lata dwudzieste – trzydzieste XX wieku

Rok 1926 - Deklaracja Podziwu i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych

Powstała latem 1926 roku w 150 rocznicę Deklaracja Niepodległości USA była darem dla Narodu Amerykańskiego od Narodu Polskiego w podzięce za wsparcie Polski w odzyskaniu Niepodległości i wielką pomoc materialną po I wojnie światowej.

Prezydent USA Woodrow Wilson w punkcie 13 orędzia do Kongresu „Należy stworzyć niezawisłe państwo polskie… któremu należy zapewnić swobodny i bezpieczny dostęp do morza”. Wobec przypadającego w 1926 roku święta 150-lecia Niepodległości USA wykrystalizował się pomysł – zorganizowania obchodów 4 lipca oraz skierowania do Narodu Amerykańskiego Uroczystego Listu, pod którym miały się podpisać szerokie rzesze społeczeństwa polskiego. W ciągu czterech miesięcy pod adresem dziękczynnym: ”Deklaracja Podziwu i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych”, swoje podpisy złożyły własnoręcznie na ponad 30 tysiącach kartach zebranych w II wielkich oprawnych tomach szerokie rzesze społeczeństwa polskiego z całej Polski, w tym wielu mieszkańców Kaszub – Kartuz. Liczbę podpisów szacuje się na ponad 5 milionów. Dokumenty są przechowywane w Bibliotece Kongresu USA.

Jeżeli chcesz poznać historię swoich przodków, zajrzyj do tych dokumentów – może odnajdziesz w nich nazwiska swoich bliskich z Twojej miejscowości – Kartuz, Żukowa, Przodkowa, Stężycy…

Rok 1932 – Ziemia z „Kaszubskiej Szwajcarii” na Kopiec W. Wilsona

W latach dwudziestych XX wieku Jan Kowalewicz postanowił uczcić prezydenta W. Wilsona - na jego cześć postanowił usypać pamiątkowy Kopiec, który tworzył przez prawie dwadzieścia lat. Kopiec Wilsona istnieje do dziś. Na apel odpowiedziało wielu mieszkańców Polski – Kaszub.

Koło ziemianek powiatu kartuskiego i Kartuz – Lniscy, Lipińscy, Borzestowscy… wysłało do Bloosburga w Ameryce ziemię z Kaszubskiej Szwajcarii na Kopiec W. Wilsona. Ziemię wysłano ze wszystkich miejscowości Polski. Społeczeństwo Stanów Zjednoczonych zwara uwagę na całą akcję – gazety tamtejsze notują z jakich miejscowości ziemia jest nadsyłana. Jedna z ziemianek polskich z Pomorza wysłała woreczek ziemi. W odpowiedzi otrzymała list od ks. Jana Suchosa – prezesa „Stowarzyszenia Polaków dla sypania Kopca”.

W liście ks. Suchos pisze: „Za ziemię na Kopiec Wielkiego Wilsona w imieniu całego Stowarzyszenia mojego składamy – „Bóg zapłać” i stokrotną podziękę…” Proszę, starać się, aby ziemi naszej nadesłano więcej. Podajemy, że paczkę należy wysłać w formie podwójnej mocnej koperty. Przesyłka kosztuje 3 zł, jako list polecony. Adres: U.S. Ameryca. Wielebny ksiądz proboszcz Jan Suchos, Blossburg – Pensylwania – USA.

Historyk Andrzej Borzestowski

Żart G.K. – 1938 r.

Amerykanin p. Speed odbywa swym nowym samochodem Doge podróż dookoła świata. Ujrzawszy jakieś miasto pyta szofera:

- Gdzie jesteśmy?

- W Brukseli.

- Nie idzie mi o szczegóły. Pytam w której jesteśmy części świata.

Przypominam! Pod koniec tego roku ukaże się tom 2 „Kronika. Miasto – Kartuzy na kartkach/stronach ”GK” w latach 1922-1939” – stron ok 400.

Za dwa tygodnie ukaże się kolejny artykuł w ramach INFO Kącika Historycznego „Taksówki osobowe i właściciele 1922-39”. Kartuzy