Kartuzy sprzed niemal 100 lat. Tak wyglądało dorożkarstwo samochodowe w mieście

INFO KĄCIK HIATORYCZNY: Zanim na ulicach Kartuz pojawiły się współczesne taksówki, mieszkańcy korzystali z usług właścicieli samochodów, którzy oferowali przejazdy po mieście i okolicy. Jak wyglądały ceny, gdzie można było zamówić samochód i ilu kierowców świadczyło takie usługi? Do historii kartuskiego dorożkarstwa samochodowego na przełomie lat 20. i 30. XX wieku sięga historyk Andrzej Borzestowski, który na podstawie dawnych ogłoszeń prasowych i dokumentów Rady Miejskiej odtworzył obraz ówczesnej komunikacji samochodowej w Kartuzach.

Zgodnie z wcześniejszą zapowiedzią dzisiaj tematyka zawsze aktualna: "Dorożkarstwo samochodowe [taksówki] w naszym mieście na przełomie lat 20-tych i 30-tych XX wieku". Zapraszam do przeczytania artykułu - historyk Andrzej Borzestowski.

1. Donoszę uprzejmie iż uruchomiłem pomiędzy Kartuzach a Gdańskiem samochód osobowy "Doge". Odjazd z Kartuz przed "Hotelem Centralnym" w godzinach: 6.30 rano, 2.00 w południe i 7. wieczorem - Franciszek Krefta - właściciel Hotelu Centralnego - Kartuzy. 

2. Samochód każdego czasu do wynajęcia na korzystnych warunkach - Ludwik Kobelski - Kartuzy ul. Jeziorna 11, tel 78

3. Taksa [samochód kryty] dostarczają na życzenie dniem i nocą po przystępnych cenach - Bracia Maeser - Kartuzy ul. Jeziorna 2s tel. 43

4. Baczność!

5. Kartuzy: Auto wyjazdowe - kryte stawiam - klienteli każdego czasu do wyjazdu - Paweł Lange - Kartuzy, ul. Jeziorna 5, tel 51

6. Szanownej klienteli do wiadomości, że przez zakup nowego samochodu, jestem w każdej chwili wynajmować samochody po cenach konkurencyjnych - Franciszek Szymichowski, Kartuzy ul. 3 Maja, tel 75

7. Baczność! Zamknięte auto - stawiam każdego czasu dnia - Renger, Kartuzy - tartak, ul. 3 Maja, tel 44

8. Samochód stawiam każdego dnia - czasu do wyjazdu -  po 45 gr za 1 km - Józef Klinkosz, Kartuzy, ul. Jeziorna 4

9. Okręgowe Stowarzyszenie Młodzieży - stawia samochód - limuzynę do publicznego użytku: cena za 1 km - 45 gr, do miejscowości odległej powyżej 15 km - 40 gr. Zgłoszenie Sierociniec Kartuzy, ul. Gdańska

10. Nowy samochód marki Dopke do wyjazdu dniem i nocą stawiaa - Leon Lipiński, Kartuzy, ul. św. Brunona 1, tel. 40

11. Nowy samochód - limuzyna "Dodge" do wynajmu dniem i nocą stawia: Józef Machola - Kartuzy, ul. Gdańska 22a

12. Samochód osobowy [nowy] wynajmę: Stanisław Bruski, ul. Gdańska 29, Kartuzy. Zapraszam

13. Kartuzy - samochód - limuzyna stawia do dyspozycji dniem i nocą: Jan Hoge - Kartuzy, tel. 55

Z podziemia Rady Miejskiej w Kartuzach 7 września 1929 roku. uchwała: w pkt 2. uchwalono, gdzie można otrzymać samochód na Rynku i dworcu. Ponadto uchwała głosi iż każda autodorożka zaopatrzona musi być w zegar. Uchwalono obowiązującą taryfę za przejazd samochodem:

• 50gr - za 1 km [do 2 osób]
• 60 gr - za 1 km [do 4 osób]

Nocą taksa 40 procent drożej.

Latem Rada Miejska zastrzega - mają zawsze stać na Rynku 2 samochody do dyspozycji. 

14. Kartuzy. Samochód ciężarowy stawiam w dnie i noce jest do wynajęcia - Jan Jakusz, Kartuzy ul. Marsz. Piłsudskiego, tel. 10

15. Podaję do wiadomości, iż dniem i nocą do dyspozycji jest mój samochód kilku osobowy:: Franciszek Sadowski - Kartuzy, ul. Jeziorna 23, tel. 61 [mieszkanie p. Kleby - II p.]

- Szkło - specjalne dla samochodów na sprzedaż - Kartuzy ul. Marsz. Piłsudskiego naprzeciwko Sądu Pow.

- Karygodny postępek. Do pewnego właściciela autodorożki przybył pozamiejscowy gość zamawiając samochód do wyjazdu za powiat kartuski. Życzenie spełniono, a gość właścicielowi należycie nie zapłacił mówiąc, że za podróż - przejazd zapłaci Urząd Wojewódzki. 

- Obniżenie cen benzyny i nafty: litr benzyny obecnie kosztuje - 75 gr za 1 litr [dotychczas 82 gr za 1 litr]

16. Baczność! Podaję do wiadomości, że otworzyłem w Kartuzach dorożkarstwo samochodowe: M. Naczk. Kartuzy, ul. Cmentarna 4 [naprzeciw więzienia] - tel. 43

- Właścicielom samochodów, motorów - polecam po przystępnych cenach: opony, dętki marki "Goodrich" oraz części zapasowe do samochodów i motorów oraz diwy marki "Shell" i inne. Hugon Maeser - Skład Kartuzy, ul. Parkowa 3

17. Podaję do wiadomości, że od 1931 roku prowadzę taksówkę - zgłoszenia skierować - Hotel Centralny ul. 3 Maja lub mieszkanie prywatne - Teofil Brzeski - Kartuzy, ul. Sambora 9 [kierowca]

- Znalazłem na szosie od Przodkowa do Kartuz tabliczkę: nr samochodowy 54211 za nagrodą odebrać: Lidzbarski Grzybno.

- Zgubiłem tablicę rejestracyjną od samochodu osobowego P.M. 51221 - Migsikowski Kartuzy ul. Gdańska 6

18. Podaję do wiadomości, iż od 1931 oku prowadzę taksówkę [samochód 5osobowy]. Zamówienie na taksówkę przyjmuję dniem i nocą. Taksówka stoi cały dzień na Rynku. Zamówienie kierować - Kartuzy, Słowiński - tel. 63 [szofer]

19. W 1931 r. otwieramy w Kartuzach dorożkarstwo samochodowe: M. Kaliszewski, Kartuzy Marsz. Piłsudskiego tel. 68

- Kartuzy. Zgubiłem od samochodu tablicę rejestracyjną z nr 51329 - uprasza się o oddanie za wynagrodzeniem: Jan Hoge, Kartuzy Wzgórze Wolności

20. Najstarsze przedsiębiorstwo wynajęcie samochodów: Franciszek Szymichowski - Kartuzy 3Maja 26, tel. 75

- Zebranie organizacyjne: Klubu Szoferów na Pomorzu - w Kartuzach w dniu 23 maja 1931 roku w lokalu p. Plichty. Na zebranie przyszli licznie miejscowi szoferzy. Rozwój komunikacji samochodowej w Kartuzach spowodował, że Zarząd Główny Klubu Szoferów Pomorza postanowił utworzyć filię w Kartuzach. Organizacja powstała w 1923 roku i dotychczas na Pomorzu ma 10 filii. Klub ma swoją kasę pogrzebową, własną obronę prawną. Po referacie przew. Klubu Szoferów wszyscy obecni kierowcy zapisali się na członków. Wybrano Zarząd Filii - kol. Baranowski - prezes, kol. Ptach - sekr., kol Maeser - skarbnik. Organizacja jest zawodowa i apolityczna. 

P.S. Kolejny odcinek za dwa tygodnie.

Żart GK 1939 r - "Prezent"

- Twoja żona chciała żebyś jej kupił na imieniny samochód, a ty jej kupiłeś naszyjnik z pereł.

- Co miałem zrobić? Jeszcze nie wynaleźli fałszywych samochodów. 

*Pisownia oryginalna - prasa pomorska i GK.

historyk Andrzej Borzestowski