Kartuzianin Mateusz Marszałkowski z nagrodą premiera za najlepszą rozprawę doktorską

Dr Mateusz Marszałkowski, absolwent I Liceum Ogólnokształcącego im. Hieronima Derdowskiego w Kartuzach znalazł się w zaszczytnym gronie wybitnych, młodych polskich naukowców i otrzymał Nagrodę Prezesa Rady Ministrów za wyróżniającą się rozprawę doktorską.

Dr Mateusz Marszałkowski obronił tytuł doktora na Wydziale Sztuk Pięknych na Uniwersytecie im. Mikołaja Kopernika w Toruniu w ubiegłym roku. Pracę doktorską pt.  "Średniowieczne kodeksy iluminowane z cysterskiego skryptorium w Pelplinie. Problematyka zabytkoznawcza" napisał  pod kierunkiem dr hab. Moniki Jakubek-Raczkowskiej, prof. UMK i dr Jolanty Czuczko.

- Moja praca polegała na rozpoznaniu zbioru rękopisów średniowiecznych przechowywanych w Bibliotece Diecezjalnej w Pelplinie. Spośród około 280 woluminów, wyodrębniłem kodeksy, które zostały przepisane i udekorowane w skryptorium tamtejszych cystersów. Mnisi przybyli do Pelplina w 1274 roku i niedługo potem zaczął tam funkcjonować warsztat rękopiśmienny. Z moich badań wynika, że najpewniej od początku XIV wieku cystersi trudnili się przepisywaniem ksiąg. Głównym narzędziem pozwalającym mi, jako historykowi sztuki, na wyłonienie manuskryptów powstałych "in situ" była analiza dekoracji filigranowych. Są to abstrakcyjne "szlaczki" kreślone na marginesach kart pergaminowych, które nie mają związku z samą treścią ksiąg - wyjaśnia dr Marszałkowski.

- Najbardziej fascynującym elementem moich badań było odkrywanie dzieł cystersów. Kiedy otwierałem kolejne rękopisy i dostrzegałem zbieżności w wyrysowanych zdobieniach, czułem radość z odkrycia następnego kodeksu, który mogłem przypisać jako wytwór pelplińskich mnichów. A kiedy już wydawało się, że wszystko składa się w pewną całość, odkrywałem nowe księgi i ich dekoracje. Niezwykłe było także to, że widać "gołym okiem" kto był mistrzem, a kto uczniem w tej całej układance - opowiada.

Praca dra Mateusza Marszałkowskiego znalazła się w gronie 21 najlepszych rozpraw doktorskich z 2020 roku.

Pracę doceniono „za szeroką perspektywę badawczą z bardzo precyzyjnym opracowaniem materiału poddanego analizie, a także nowatorskie podejście do przedmiotu badań z wielkim poszanowaniem dla specyfiki odrębnych obszarów naukowych oraz dyscyplinę w prezentacji badanego materiału”.

- Czuję się doceniony po raz kolejny. Pierwszy raz poczułem satysfakcję kiedy otrzymałem recenzje mojej pracy potrzebne do obrony doktoratu, drugi raz po przeczytaniu rekomendacji potrzebnych do wniosku o nagrodę Prezesa Rady Ministrów, a po raz kolejny - niedawno kiedy okazało się, że profesorowie wchodzący w skład komisji przyznającej nagrodę premiera docenili moją rozprawę - mówi Mateusz Marszałkowski.

Dr Mateusz Marszałkowski pochodzi z Kartuz. Jest absolwentem I Liceum Ogólnokształcącego im. Hieronima Derdowskiego w Kartuzach. W 2013 roku ukończył studia na kierunku Ochrona Dóbr Kultury na UMK w Toruniu. Potem rozpoczął studia doktoranckie na kierunku Nauki o Sztuce. Od trzech lat pracuje w Polskiej Akademii Nauk, w Pracowni Wiedzy o Dawnej Książce Instytutu Historii Nauki im. Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów. Jest też członkiem zespołu Manuscripta.pl; od wielu lat zajmuje się badaniem średniowiecznych kodeksów iluminowanych, z którymi związana jest jego dotychczasowa działalność badawcza i dorobek publikacyjny.

Fot. dr hab. Monika Jakubek-Raczkowska, prof. UMK