Młyn w Żukowie

Ciekawym i godnym obejrzenia obiektem w Żukowie jest Młyn Dolina położony nad prawobrzeżnym dopływem Raduni - Słupiną. Żukowo stało się w początkach XII w. siedzibą norbertanek. Jednym z następstw tej lokalizacji było powstanie na terenie wsi wielu zakładów produkujących dobra materialne dla rozwijającego się zakonu.

Około roku 1600 siostry uruchomiły na rzece Słupinie papiernię, która funkcjonowała jako papiernia do roku (tu różne źródła różnie podają 1894 lub 1920) w którym to została zamieniona na młyn. W skrzydle zachodnim powstała też piekarnia, która działała do 1939 roku. Od powstania młyna do chwili obecnej obiekt pracuje jako młyn zbożowy wyposażony we współczesne maszyny o napędzie elektrycznym.

Właścicielem młyna jest Gmina Spółdzielnia Samopomoc Chłopska w Żukowie. Zespół dawnej papierni w Żukowie stanowi przykład funkcjonującego nieprzerwanie do chwili obecnej od przełomu XVI/XVII w. zakładu przemysłowego wykorzystującego energię wodną do napędu maszyn.

Zachowane budowle czyli dom dzierżawcy piekarni z XIX w. budynek starego młyna z zespołem turbiny Francis'a i fragmentami wcześniejszych urządzeń napędowych, kanał rzeki Słupiny (długości 1100 m.) wraz z urządzeniami i budowlami wodnymi oraz zachowana myśl techniczna o wykorzystaniu w sposób efektywny naturalnego ukształtowania terenu i warunków wodnych na potrzeby zakładu przemysłowego objęte zostały ochroną konserwatorską i wpisane w 1988 r. do rejestru zabytków nieruchomych województwa pomorskiego.

Warto dodać, że w pobliżu zespołu młyna znajduje się sześć ok.200-300 letnich pomników przyrody (są to dęby szypułkowe i buki) objętych ochroną wojewódzkiego konserwatora przyrody.

Drugi młyn usytuowano na rzece Raduni przy ul. 3 Maja. Działa on nie przerwanie od XIII w.