OSP Kartuzy świętowało podwójny jubileusz

W sobotnie popołudnie brać strażacka w Kartuzach świętowała dwa ważne jubileusze - 130-lecie istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej w Kartuzach oraz 90-lecie należącej do jednostki orkiestry. Jubileuszowe uroczystości odbyły się na Rynku w stolicy Kaszub. Na uroczystość przybyli druhowie z wszystkich jednostek OSP działających na terenie gminy, a także przedstawiciele władz parlamentarnych, samorządowych gminy i powiatu oraz organizacji z druhami współpracującymi.

Uroczystość rozpoczęto od mszy św. w kościele pw. św. Kazimierza w Kartuzach. Po niej druhowie, poczty sztandarowe i zaproszeni goście z orkiestrą na czele przemaszerowali na płytę Rynku. Mieczysław Gołuński, prezes honorowy kartuskiej OSP przybliżył zebranym historię jednostki.

- Jubileusz 130-lecia OSP Kartuzy przypada w setną rocznicę odzyskania prze Polskę niepodległości, a więc jest najbardziej sprzyjającą okazją do podsumowania jej działalności. Cofnijmy się zatem wstecz, aby uzmysłowić sobie bohaterstwo, ofiarność i poświęcenie naszych ojców i braci w społecznej służbie, w walce z żywiołem dla dobra naszych bliźnich i całej społeczności Kartuz i powiatu kartuskiego. Wspominamy tę działalność, by oddać hołd wszystkim druhom, którzy nie doczekali tej uroczystej chwili, a położyli ogromne zasługi w rozwój ochrony przeciwpożarowej. Wspominamy również dlatego, by z efektów ich bezinteresownej i trudnej służby czerpać przykład i siłę do zadań, które nas czekają - podkreślał burmistrz.

Historia OSP Kartuzy

Pierwsze spotkanie poświęcone powołaniu Ochotniczej Straży Pożarnej w Kartuzach odbyło się 15 września 1888 roku z inicjatywy adwokata Stachowicza. Uczestniczyli w nim zarówno przedstawiciele władz, jak i lokalnej społeczności. Jednostkę powołano na spotkaniu, które odbyło się miesiąc później, 15 października 1888 roku, wówczas oficjalnie powołano ochotniczą straż pożarną pod nazwą "Freiwillige Feuerwehr". 36 osób zadeklarowało chęć pełnienia funkcji członków czynnych, kolejnych 21 jako wspierających. Kartuzy w tym czasie znajdowały się pod zaborem pruskim i siłą rzeczy cała korespondencja i język urzędowy nowo powstałej jednostki musiały być prowadzone w języku niemieckim. Niemniej jednak OSP utworzona została z inicjatywy Polaka. W kierownictwie jednostki znaleźli się Polacy, również szeregowi członkowie rekrutowali się głównie z ludności polskiej.

Członków jednostki szybko przybywało już kilka miesięcy później, na spotkaniu w maju 1989 roku obecne były 123 osoby, w tym aż 73 członków. Jednostkę podzielono na oddziały: toporników, sikawkowych, wodny i porządkowy. Zaopatrzenie w sprzęt było jednak bardzo skromne. Na wyposażenie wówczas składały się mała sikawka dwukołowa, dwie ręczne sikawki drewniane, kilka metrów bieżących węży i wiadra. Po prawie dwóch dekadach od rozpoczęcia działalności, 24 lutego 1907 roku do użytku remizę, był to budynek z czterema bramami i dwupiętrową wspinalnią. Obiekt ten, wielokrotnie przebudowywany, służy straży do dzisiaj i zlokalizowany jest przy ul. 3 Maja 16 a. Kartuska jednostka działała także w trakcie wojny. Po tym jak Polska odzyskała niepodległość, a Kartuzy powróciły do Macierzy, w czerwcu 1920 roku wybrano nowy zarząd złożony całkowicie z Polaków.

Po wybuchu II wojny druhowie z OSP nieśli pomoc ludności uciekającej przed armią niemiecką, która wkroczyła do Kartuz 4 września 1939 roku w godzinach popołudniowych. Nowe władze hitlerowskie zarządziły oddanie mundurów i uzbrojenia osobistego, rozwiązały OSP i powołały straż obowiązkową. W jednostce wprowadzono język niemiecki oraz niemieckie umundurowanie. Podczas wojny wielu członków OSP poległo na polach bitew, zginęło w obozach koncentracyjnych i więzieniach bądź wywieziono na roboty przymusowe. Po zakończeniu udało się jednak zebrać 15 byłych członków OSP, zwerbowano także 27 nowych, młodych strażaków, zebrano sprzęt, którego nie udało się wywieźć okupantom i reaktywowano jednostkę.

4 lutego 1950 roku uchwalono ustawę o ochronie przeciwpożarowej i jej organizacji, która zlikwidowała stanowisko prezesa OSP i podporządkowała jednostkę Komendzie Powiatowej Straży Pożarnej przy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Kartuzach. W 1951 roku w celu usprawnienia działania straży Powiatowa Rada Narodowa zatrudniła trzech kierowców, którzy pełnili służbę w systemie zmianowym (24/48). Tworzyli oni zawodowe pogotowie kierowców, które miało zagwarantować, że do każdego alarmu stawi się osoba, która potrafi obsługiwać wóz bojowy i sprzęt pożarniczy.

W 1958 roku swoją działalność wznowiła Orkiestra Dęta przy Ochotniczej Straży Pożarnej. Liczyła wówczas 15 członków, których wyposażono w umundurowanie i instrumenty.

W wyniku rozwoju gospodarczego i turystycznego, a także dużej ilości obszarów leśnych oraz zwartej, palnej zabudowy miejscowości, liczba pożarów rosła w takim tempie, że Ochotnicza Straż Pożarna w Kartuzach wpierana przez pozostałe, słabo wyposażone OSP w powiecie, nie mogła już im podołać. Przełomową chwilą był tragiczny pożar kamienicy na rynku w Kartuzach, w którym zginęła kobieta. Zdarzenie to wywołało burzliwe dyskusje na temat braku możliwości zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego przez kartuskich strażaków. Ówczesny Komendant Powiatowy Straży Pożarnych - por. Andrzej Sowiński - podjął inicjatywę utworzenia Zawodowej Straży Pożarnej w Kartuzach, która spotkała się z akceptacją władz administracyjnych powiatu i Komendanta Wojewódzkiego Straży Pożarnych w Gdańsku - mjra Jana Trojanowskiego. Było to 1 lipca 1961 roku.

Obecnie jednostka prowadzi przede wszystkim działalność statutową w zakresie działalności kulturalno-oświatowej, natomiast ze względu na funkcjonowanie odpowiednio wyposażonej i mobilnej jednostki Państwowej Straży Pożarnej nie prowadzi działalności ratowniczej.

Gratulacje i życzenia

Z okazji jubileuszu na ręce ochotników posypały się życzenia i gratulacje.

- Jaki jest strażak każdy widzi: uczynny, niestraszony, koleżeński, silny, bardzo sprawny fizycznie, doskonale przygotowany do służby, rozważny, dbający o innych, uczciwy. Długo można byłoby wymieniać, a i tak nie wiem, czy udałoby mi się oddać obraz polskiego strażaka - mówiła poseł Dorota Arciszewska Mielewczyk.

- Strażacy w Kartuzach poza tymi wszystkimi cechami, mając coś jeszcze, co wyróżnia ich spośród kolegów i koleżanek po fachu - przede wszystkim mają 130-letnia tradycję, pieczołowicie pielęgnowaną przez kolejne pokolenia lokalnej społeczności, która nie jest w stanie wyobrazić sobie miasta bez obecności strażaków trwale wrośniętych w to miejsce. Można się pokusić o stwierdzenie, że kartuska OSP to jeden z najważniejszych filarów życia Kartuz, którego rola z pewnością nie ogranicza się do czysto strażackich zadań. Co więcej kartuscy strażacy mają również rozliczne talenty muzyczne, które zgrane pod jedną batutą tworzą od 90 lat fenomenalną orkiestrę, uprzyjemniającą życie mieszkańcom swym bogatym repertuarem. Talent ten w połączeniu z powszechnienie znanym zamiłowaniem do zabawy, wykorzystują do wzbogacenia życia kulturalnego Kartuz - mówiła posłanka.

- Dziś obchodzimy w Kartuzach podwójne święto jubileusz OSP i orkiestry, jedno jest potrzebne drugiemu, dlatego cieszymy się z tej pięknej historii. Dziś jest okazja, by podziękować strażakom za te lata. Warto też pogratulować tego, jak rozwinęły się na tym terenie ochotnicze straże pożarne - mówił poseł Stanisław Lamczyk.

Dodajmy, że świętująca 130-lecie istnienia jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w Kartuzach odznaczona została Złotym Znakiem Związku OSP RP. Specjalnie z okazji jubileuszu powstała też publikacja przedstawiająca dzieje wszystkich jednostek OSP z terenu gminy Kartuzy.

Odznaczenia i wyróżnienia

Srebrnym Medalem za Zasługi dla Pożarnictwa odznaczeni zostali:
Stefan Benkowski
Henryk Kmita
Zygmunt Steinka
Urszula Żołnowska

Brązowym Medalem za Zasługi dla Pożarnictwa odznaczeni zostali:
Henryk Piask
Adriana Kapica
Ewelina Roszkowska
Adam Stencel

Odznaką Strażak Wzorowy uhonorowani zostali:
Henryk Browarczyk
Maria Trepczyk
Dawid Kryszewski
Marek Biegański

Odznaką za Wysługę lat odznaczeni zostali:
Eugeniusz Plichta - 65 lat
Edmund Formela - 60 lat
Marian Brylowski - 55 lat
Kazimierz Formela - 55 lat
Kazmierz Trepczyk - 55 lat
Michał Cieszyński - 50 lat
Eugeniusz Kuczkowski - 50 lat
Edmund Szlas - 50 lat
Halina Szymichowska - 50 lat

MD-Z