Ranking samorządów gminnych 2014-2018

Który samorząd wypadł najlepiej, a który najsłabiej? Aby możliwe było porównanie kondycji samorządów, opracowaliśmy dane finansowe poszczególnych gmin w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Ocenę pozostawiamy Czytelnikom.

Porównanie efektywności zarządzania samorządem jest niezwykle trudnym zadaniem. Z szeregu danych wybraliśmy te, które uważamy za najbardziej istotne. W szczególności najważniejszymi są dochody własne, wydatki na inwestycje (w tym drogi), koszty administracji i poziom zadłużenia.

Dla porównania przedstawiliśmy też dane o ilości podmiotów gospodarczych i zatrudnieniu.

Zachęcamy także do zapoznania się ze szczegółowymi danymi dla poszczególnych samorządów:

- gmina Chmielno
- gmina Kartuzy
- gmina Przodkowo
- gmina Somonino
- gmina Sierakowice
- gmina Stężyca
- gmina Sulęczyno
- gmina Żukowo
- powiat kartuski
- województwo pomorskie

Ze względu na to, ze nie ma jeszcze kompletnych danych za 2018 rok, a dane dostępne w samorządach dotyczą tylko realizacji budżetu na koniec drugiego lub trzeciego kwartału, pominęliśmy go całkowicie w zestawieniu. Włączyliśmy za to do "kadencji" dane z roku 2014. Dzięki temu możliwe stało się porównanie dwóch okresów - 2010-2013 i 2014-2017. Z tego względu informacje przez nas przedstawione mogą różnić się od informacji podawanych przez samorządy, dają jednak bardziej precyzyjny obraz zachodzących zmian.


Dochody gmin w ostatniej kadencji istotnie wzrosły. Głównym z powodów jest włączenie do budżetów gmin środków na realizację programu 500+. Ostatnie miejsce w rankingu zajmują gminy miejskie ze względu na różnicę w subwencjach dla miast i gmin wiejskich. Najmniejszą dynamikę dochodów odnotowały gminy Chmielno i Sierakowice, zaś największą gmina Stężyca.

Dochody ogółem na 1 mieszkańca2010-20132014-2017ZmianaStężyca15 27322 08945%Sulęczyno15 04420 97139%Sierakowice15 25819 70929%Przodkowo13 49619 19642%Chmielno14 81019 08229%Somonino13 60417 97032%Kartuzy11 99716 60438%Żukowo11 70116 31439%


Dochody własne stanowią o sile gospodarczej lokalnej społeczności. W ich skład wchodzą między innymi podatki lokalne - od nieruchomości, środków transportu, a także udział w podatkach płaconych do Skarbu Państwa. Im większe dochody własne, tym większa swoboda działania samorządu. W minionych latach dochody własne najwolniej rosły w gminie Chmielno, a najszybciej w Stężycy.

Dochody własne na 1 mieszkańca2010-20132014-2017ZmianaŻukowo5 9708 04435%Stężyca5 4287 92246%Przodkowo4 5926 20235%Kartuzy4 3215 72633%Chmielno4 3435 53427%Sulęczyno4 1725 49532%Sierakowice3 4924 79137%Somonino3 2064 30534%


Środki unijne stanowią istotne wzmocnienie możliwości inwestycyjnych oraz umożliwiają realizację wielu projektów społecznych i edukacyjnych. Poniższe zestawienie obejmuje tylko rozliczone środki, które wpłynęły do gminnej kasy, nie zawiera kwot zawartych umów o dofinansowanie ani umów, które są w trakcie realizacji.

Wpływ środków unijnych na 1 mieszkańca2010-20132014-2017ZmianaPrzodkowo6111 298113%Stężyca52897785%Chmielno1 414958-32%Somonino9039485%Sulęczyno8839447%Kartuzy1 025921-10%Sierakowice1 097420-62%Żukowo366247-33%


Wydatki ogółem są łączną kwotą jaką samorząd wydaje na realizację zadań własnych i zleconych. Obejmują między innymi wydatki na oświatę, pomoc społeczną, administrację, gospodarkę odpadami komunalnymi, inwestycje oraz rozliczenia programów rządowych. Największy wzrost wydatków zanotowano w gminie Stężyca, najwolniej wydatki rosły w Sierakowicach.

Wydatki na 1 mieszkańca2010-20132014-2017ZmianaStężyca15 94123 32146%Sulęczyno15 99622 07938%Przodkowo14 26819 75338%Sierakowice16 21019 71822%Chmielno15 28719 64328%Somonino13 69917 52228%Żukowo11 74816 45140%Kartuzy12 57415 95027%


Kwota wydatków na inwestycje określa jaką część wydatków jest przeznaczanych na rozwój między innymi infrastruktury, remonty, czy zakup wyposażenia. Największy spadek wydatków na inwestycje w przeliczeniu na jednego mieszkańca nastąpił w gminie Sierakowice, która utraciła pozycję lidera na rzecz Stężycy. Najbardziej wydatki wzrosły jednak w gminie Żukowo.

Wydatki na inwestycje na 1 mieszkańca2010-20132014-2017ZmianaStężyca3 5324 61031%Sulęczyno3 4064 37128%Przodkowo2 9103 98137%Żukowo2 0713 58073%Chmielno4 0133 314-17%Sierakowice4 5972 997-35%Somonino2 1462 2414%Kartuzy2 2781 700-25%


Niezwykle ważnym dla rozwoju regionu jest stan infrastruktury drogowej. Wymaga ona nieustannych inwestycji - na budowę, modernizację i remonty. Ilość środków przeznaczanych na drogi świadczy o wadze jaką samorząd przykłada do usprawnienia transportu i rozwoju gospodarczego. Od lat najwięcej na drogi w przeliczeniu na jednego mieszkańca wydaje gmina Przodkowo.

Wydatki na drogi na 1 mieszkańca2010-20132014-2017ZmianaPrzodkowo1 8332 42132%Chmielno1 2641 79742%Żukowo1 1931 61736%Stężyca1 0101 53051%Sulęczyno9571 49156%Sierakowice1 1491 45026%Somonino63478023%Kartuzy6967153%


Wydatki na administrację obejmują między innymi koszt wynagrodzenia urzędników, utrzymanie budynków, zakupy materiałów oraz inwestycje w obszarze administracji. Koszty te różnią się pomiędzy samorządami głównie ze względu na liczbę mieszkańców, gdyż nawet w małej gminie muszą zostać utworzone odpowiednie stanowiska. Koszty administracji wynikają też ze struktury organizacyjnej samorządu. Część kosztów obsługi administracyjnej nie jest wykazana, gdyż zawarta jest np. w wydatkach na oświatę lub pomoc społeczną. Z tego powodu w gminach, w których utworzono zakłady usług wspólnych, koszty administracji są pozornie wyższe.

Wydatki na administrację na 1 mieszkańca2010-20132014-2017ZmianaKartuzy9691 0205%Sierakowice8911 11525%Żukowo1 1101 1806%Somonino1 3291 4418%Chmielno1 3281 53716%Przodkowo1 6981 94715%Sulęczyno1 7982 12918%Stężyca1 1432 332104%


Zadłużenie na jednego mieszkańca pozwala porównać stopień zadłużenia samorządów, a także określa jaką część wydatków samorządy sfinansowały ze środków pochodzących z kredytów. Najbardziej zadłużenie wzrosło w gminach Chmielno, Stężyca i Sulęczyno. Spadek zadłużenia wystąpił tylko w Chmielnie i Kartuzach. Z kolei koszt obsługi długu na jednego mieszkańca świadczą kwocie odsetek, które samorządy płacą wierzycielom.

Zadłużenie na 1 mieszkańca20132017ZmianaSomonino989838-15%Żukowo1 1121 2028%Chmielno6101 318116%Kartuzy1 5791 441-9%Sierakowice1 3541 4557%Stężyca8051 924139%Przodkowo1 3011 92448%Sulęczyno8582 179154%

Wydatki na obsługę długu na 1 mieszkańca2010-20132014-2017ZmianaChmielno12771-44%Somonino180124-31%Sierakowice190140-26%Żukowo213141-34%Stężyca7514796%Przodkowo260174-33%Kartuzy296181-39%Sulęczyno9218297%


Ilość podmiotów REGON w przeliczeniu na 1000 mieszkańców pozwala na ocenę kondycji gospodarczej i społecznej gminy. Do tych podmiotów zaliczane są: urzędy, stowarzyszenia, działalności gospodarcze, spółdzielnie, spółki handlowe itp. Najbardziej aktywne są obszary miejskie oraz tereny znajdujące się blisko Trójmiasta.

Ilość podmiotów REGON na 1000 mieszkańców20132017ZmianaŻukowo11813212%Kartuzy1041084%Przodkowo8810216%Chmielno86949%Stężyca778814%Sierakowice81878%Somonino708116%Sulęczyno66705%


Liczba osób pracujących i pozostających bez pracy świadczy o kondycji gospodarczej lokalnej społeczności. Na terenach wiejskich wskaźnik zatrudnienia jest dużo niższy z uwagi na to, iż spora część ludności zajmuje się gospodarstwami rolnymi i domowymi. W ostatnich czterech latach bezrobocie spadło do marginalnego poziomu, a zatrudnienie wzrosło we wszystkich gminach.

Pracujący na 1000 mieszkańców20132017ZmianaKartuzy2142287%Żukowo19722715%Przodkowo14717620%Sierakowice1341469%Somonino10813121%Stężyca10812818%Chmielno9311220%Sulęczyno708115%

Bezrobotni zarejestrowani na 1000 mieszkańców20132017ZmianaŻukowo3111-65%Sierakowice3611-68%Przodkowo3312-65%Kartuzy4414-69%Chmielno5215-71%Sulęczyno4816-68%Somonino5416-71%Stężyca4816-67%

Udział bezrobotnych w liczbie osób w wieku produkcyjnym20132017ZmianaŻukowo4,9%1,7%-65%Przodkowo5,4%1,9%-65%Sierakowice6,0%1,9%-68%Kartuzy7,0%2,3%-67%Somonino8,6%2,5%-71%Chmielno8,5%2,6%-69%Sulęczyno8,0%2,6%-68%Stężyca8,1%2,7%-67%

Opracowano na podstawie danych GUS oraz Ministerstwa Finansów za lata 2010-2017.

AL, BK