Kaszubski rzępiel - wyjątkowe warsztaty z budowy instrumentu w Chmielnie

W czwartek, 14 grudnia w Ośrodku Kultury Sportu i Rekreacji w Chmielnie odbyło się podsumowanie projekt, w ramach którego odbyły się warsztaty budowy kaszubskiego instrumentu o wdzięcznej nazwie rzępiel. Realizacja projektu była możliwa dzięki dotacji z budżetu państwa - ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Warsztaty realizowane w programie MKiDN "Kultura Ludowa i tradycyjna" poprowadził mistrz budowy instrumentu - Jerzy Hołk-Łebiński, który przedstawił czterem uczestnikom technikę wytwarzania rzępieli od podstaw. Przedstawiono i omówiono poszczególne elementy instrumentu, a po skończonym warsztacie uczestnicy otrzymali certyfikaty.

Pan Jerzy prowadzi pracownię lutniczą w Sianowie. Jest jedynym znanym nam współczesnym wytwórcą rzępieli i cenionym w kaszubskim środowisku muzycznym. Każdy z uczestników projektu pod kierunkiem Mistrza uczestniczył w procesie wytwarzania instrumentu. Przebieg warsztatów został utrwalony nagraniem video i wkrótce będzie opublikowany w internecie na kanale YT. Na spotkaniu przygotowana została wystawa tradycyjnych instrumentów z Kaszub. Wystąpili lokalni muzycy prezentując także jak brzmi rzępiel.

To kaszubski instrument wyłącznie wytwórstwa ludowego, mniejszy od kontrabasu, ale większy od wiolonczeli. Ma walory historyczne, dlatego warte przekazywania ich je kolejnym pokoleniom. Rzępiel był na Kaszubach pierwotną wersją basów (basetli), a jego budowa wyróżnia się trzema strunami o stroju G,A,d, pudłem rezonansowym z prostych desek i tylną płytę płaską i wierzchnią lekko wypukłą. Otwór rezonansowy jest z kolei w kształcie owalu, a deska kołkowa znajduje się zamiast komory i główki. 

Na Kaszubach ze względu na ograniczoną dostępność do tradycyjnego instrumentu, rzępiel zastępowana jest przez kontrabas czterostrunowy produkowany fabrycznie. Niegdyś ten instrument budowali wiejscy stolarze i chłopi w czasie wolnym od pracy, najczęściej zimą. Boczki oraz płytę spodnią wykonuje się z drewna liściastego, a płytę wierzchnią ze świerku lub sosny. Podstrunnicę i szyję wykonuje się z drewna orzecha lub czereśni, buka, gruszy albo czeremchy. Wysokość całkowita rzępieli to 124 cm.

Projekt jest dopełnieniem cyklu warsztatów budowy tradycyjnych kaszubskich instrumentów ludowych: diabelskich skrzypiec, burczybasu, bazuny i ryńczyka zrealizowanych przez GOKSIR Chmielno w latach 2017-2022.

info. GOKSiR Chmielno