Upamiętnili por. Augustyna Westphala - ostatniego komendanta naczelnego TOW „Gryf Pomorski”

W sobotę, 23 września w Otalżynie odbyło się uroczyste odsłonięcie pomnika i tablicy upamiętniającej por. Augustyna Westphala - ostatniego komendanta naczelnego Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski”. Wydarzenie miało charakter uroczystości państwowej.

Uroczystości rozpoczęły się mszą świętą w kościele w Pomieczynie. Następnie uczestnicy wydarzenia autokarami przejechali na miejsce uroczystości - tam, gdzie miał urodzić się Augustyn Westphal - Rębie-Otalżynie. Tam nastąpiło uroczyste odsłonięcie pomnika i tablicy upamiętniającej ostatniego komendanta naczelnego Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski”. Inicjatorem powstania pomnika był jego krewny Stanisław Westphal. Wydarzenie miało charakter uroczystości państwowej. Podczas niej wystąpił Chór Harmonia, którego założycielem był Augustyn Westphal. 

Jego życiorys i losy przedstawił Roman Dambek, prezes zarządu Kaszubsko-Kociewskiego Stowarzyszenia im. Tajnej Organizacji Gryf Pomorski. 

Augustyn Westphal, pseudonimy "Echo", "Dzwon", "Piotr Morski" i "Czapla", urodził się 13 sierpnia 1885 roku w Rębie w powiecie kartuskim, a zmarł 27 września 1946 roku w Wejherowie. Był polskim urzędnikiem i działaczem społeczno-kulturalnym, a od maja 1944 roku do 21 marca 1945 roku pełnił funkcję komendanta naczelnego Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Pomorski".

Augustyn Westphal kształcił się w szkole średniej w Gdańsku. Po jej ukończeniu podjął pracę zawodową. Jego życie nabrało nowego wymiaru w sierpniu 1914 roku, kiedy został zmobilizowany do armii niemieckiej i walczył przede wszystkim na froncie niemiecko-rosyjskim. Po pewnym czasie został zwolniony ze służby czynnej z powodu złego stanu zdrowia w stopniu porucznika. Do końca I wojny światowej pracował w intendenturze wojskowej. W okresie tuż po wojnie zaangażował się w akcję propagandową na rzecz przyłączenia Pomorza wraz z Gdańskiem do Polski.

Był aktywnym uczestnikiem życia kulturalnego i społecznego. Współtworzył polskie towarzystwa śpiewacze i chóry mieszane, takie jak "Lutnia", "Cecylia" i "Moniuszko" w Gdańsku. Był także współorganizatorem IV Pomorskiego Okręgu Związku Kół Śpiewaczych na terenie Wolnego Miasta Gdańsk. W 1920 roku, po odzyskaniu Pomorza przez Polskę, osiedlił się w Wejherowie i podjął pracę urzędnika w starostwie, gdzie doszedł do stanowiska naczelnego sekretarza starostwa na powiat morski. Jednak jego działalność kulturalna nadal była ważną częścią życia - w 1920 roku założył chór męski "Harmonia", którego w 1935 roku został prezesem. W uznaniu swoich zasług został wybrany na prezesa Kaszubskiego Okręgu Śpiewaczego w 1928 roku i był członkiem Polskiego Związku Zachodniego.

W okresie okupacji niemieckiej w czasie II wojny światowej, Augustyn Westphal ukrywał się przed władzami niemieckimi. Zorganizował niewielką grupę konspiracyjną, która działała w rejonie Bąckiej Huty, a później w Sierakowicach i Sianowie. W 1941 roku wprowadził tę grupę do Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Pomorski" (TOW), gdzie został członkiem Rady Naczelnej oraz szefem biura Głównego Wydziału Organizacyjnego. Jego wiedza z zakresu języka niemieckiego była nieoceniona w procesie legalizacji członków organizacji oraz osób zagrożonych aresztowaniem. Augustyn Westphal reprezentował TOW "Gryf Pomorski" w kontaktach z Armią Krajową i innymi organizacjami konspiracyjnymi.

W marcu 1944 roku, po śmierci komendanta naczelnego TOW "Gryf Pomorski" Józefa Dambka, Augustyn Westphal przejął jego funkcje i został komendantem naczelnym organizacji w maju tego samego roku. W ten sposób łączył w swoich rękach odpowiedzialność za działalność cywilną i wojskową organizacji. W okresie końcowej okupacji niemieckiej wydał rozkaz specjalny o rozpoczęciu akcji sabotażowo-dywersyjnej na tyłach wycofujących się wojsk niemieckich.

Po zakończeniu wojny, w sytuacji narastających represji i aresztowań, Augustyn Westphal doszedł do wniosku, że kontynuowanie działalności organizacji jest niemożliwe. Dlatego 21 marca 1945 roku ogłosił rozwiązanie TOW "Gryf Pomorski", zobowiązując członków organizacji do ujawnienia się i przekazania posiadanej broni nowej władzy.

W styczniu 1946 roku wziął udział w pierwszym po wojnie kongresie działaczy kaszubskich w Wejherowie, gdzie wygłosił uroczyste przemówienie. Augustyn Westphal został aresztowany przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego pod fałszywymi zarzutami współpracy z Niemcami i szpiegostwa pod koniec lutego 1946 roku. Przeszedł brutalne śledztwo, które doprowadziło do uszkodzenia nerki, a w konsekwencji do jego śmierci 27 września 1946 roku. Został pochowany na Starym Cmentarzu w Wejherowie. Archiwum organizacji, które przechowywał, prawdopodobnie zostało przejęte przez Urząd Bezpieczeństwa.