Zespół "Kaszubki" pisze nowy rozdział swojej historii

W życiu każdego z nas wspaniałe jest to, że każdy kolejny dzień, miesiąc czy rok może być zaskakujący i przynieść nam dużo nowego. Z początkiem roku 2019 doświadczył tego właśnie Zespół "Kaszubki" z Chwaszczyna. Taką zaskakującą nowością było dla "Kaszubek" nawiązanie współpracy z Zespołem Pieśni i Tańca "Przodkowianie" z Przodkowa.

Decyzja o podjęciu współpracy zapadła w lutym 2019 r., podczas spotkania kierownika zespołu "Przodkowianie" - Jerzego Soliwody i prezesa zespołu "Kaszubki" - Danuty Jastrzębskiej. Zawiązana współpraca ma na celu poszerzenie oferty obu zespołów.

Na pierwszą okazję do "pokazania się razem" nie trzeba było długo czekać. Kiedy w marcu 2019 r. "Kaszubki" otrzymały propozycję występu w Wielkopolskim Parku Etnograficznym w Dziekanowicach - oczywiste dla zespołu było, że będą towarzyszyć nam "Przodkowianie".

Wydarzeniem, które ubarwiliśmy swym występem, był "Żywy Skansen" - jedna z ważniejszych imprez folklorystycznych regionu Wielkopolski, odbywająca się w niezwykłej scenerii dziekanowickiego skansenu i zarazem otwierająca sezon turystyczny w skansenie. "Żywy Skansen" przybliża tradycje regionu Wielkopolski poprzez prezentację zajęć domowych i gospodarskich, rękodzieła i rzemiosła. Jego ozdobą są występy zespołów folklorystycznych z regionu Wielkopolski oraz "z zewnątrz".

Nasze, połączone zespoły "Kaszubki" i "Przodkowianie" zaprezentowały się na scenie skansenu w obszernym, ponad 90 minutowym programie artystycznym, podzielonym na trzy bloki. Treść każdego z bloków budowały wykonania utworów wokalnych (Kaszubki), przeplatane układami tanecznymi (Przodkowianie) - wszystko to przy akompaniamencie w wykonaniu połączonych kapel obu zespołów. Nie zabrakło też słownej prezentacji regionu Kaszub, sygnału odegranego na bazunie, wykonania utworu "Kaszëbsczi Nóte", czy poczęstunku tabaką.

Dodatkowym akcentem naszej obecności w Dziekanowicach, było wykonanie przez zespół "Kaszubki" koncertu kaszubskich pieśni sakralnych w zabytkowym kościele p.w. św. Anny i św. Wawrzyńca z Wartkowic (zbudowanym w 1719 r.), będącym jednym z najcenniejszych obiektów Wielkopolskiego Parku Etnograficznego. Koncert odbył się bezpośrednio po zakończeniu uroczystej mszy św. otwierającej wydarzenie.

Nasz historyczny, pierwszy wspólny występ, miał miejsce w dniu 7 lipca 2019 r.
Podkreślić trzeba też fakt, że była to już 33 edycja "Żywego Skansenu", ale pierwsza z udziałem Kaszubów.

Występ w Dziekanowicach był też dla nas szczególny z innego powodu - na scenie po ponad stu letniej przerwie po raz pierwszy pojawił się i zagrał rzępiel (po kasz. rzãpiel).

Rzępiel- instrument należący do rodziny chordofonów (grupy instrumentów muzycznych, w których źródłem dźwięku jest drgająca struna rozciągnięta pomiędzy dwoma punktami) - to "przodek" wykorzystywanego obecnie przez kaszubskie kapele ludowe kontrabasu. Był instrumentem wytwórstwa wyłącznie ludowego, mniejszym od kontrabasu, ale większym od wiolonczeli, trzystrunowym. Grano na nim używając smyczka. Jego rolą było basowanie - towarzyszenie skrzypcom i klarnetowi. Do naszych czasów nie przetrwał żaden jego egzemplarz - stał się instrumentem zapomnianym i nieznanym - już piątemu pokoleniu Kaszubów.

Inicjatorami wskrzeszenia tego instrumentu byli kontrabasista Bogusław Galiński oraz prezes zespołu "Kaszubki" Danuta Jastrzębska. Realizacja przedsięwzięcia możliwa była dzięki aprobacie przez Aleksandrę Rogalewską-Kanię, dyrektora Ośrodka Kultury i Sportu w Żukowie.

Zrekonstruowania instrumentu podjął się człowiek z pasją - kaszubski lutnik z Sianowa Jerzy Holk-Łebiński. Artysta odtworzył instrument tak, by nadać mu estetyczny wygląd, ale zachować wszystkie parametry techniczne, zgodnie z historyczną dokumentacją zebraną przez kaszubskiego folklorystę, etnografa, muzyka i pedagoga - Pawła Szefkę.

Odtworzony "rzãpiel" jest jedynym egzemplarzem tego instrumentu na Kaszubach.

"Rzãpiel" na stałe dołączył do składu instrumentalnego kapeli zespołu "Kaszubki" i obok diabelskich skrzypiec i burczybasu włosowego jest kolejnym instrumentem ludowym przez nią wykorzystywanym. Zaszczyt grania na tym nietypowym instrumencie przypadł kontrabasiście zespołu "Kaszubki" - Bogusławowi Galińskiemu.

Dziękujemy Tomaszowi Fopke - dyrektorowi Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie za udostępnienie historycznej dokumentacji dotyczącej budowy instrumentu.
Szczególne podziękowania kierujemy do Aleksandry Rogalewskiej - Kani, dyrektora Ośrodka Kultury i Sportu w Żukowie za sfinansowanie odtworzonego instrumentu.

nadesłane/Zespół "Kaszubki"