Duch 3 Maja w przededniu burzy. Jak świętowano w powiecie kartuskim w 1939 roku

INFO KĄCIK HISTORYCZNY: Historyk Andrzej Borzestowski przypomina atmosferę obchodów rocznicy Konstytucji 3 Maja na Kaszubach tuż przed wybuchem II wojny światowej. W oparciu o archiwalne materiały i prasę z epoki odtwarza podniosłe uroczystości w Kartuzach, Sierakowicach i Żukowie – pełne patriotyzmu, wiary i wspólnoty, które w obliczu nadchodzących wydarzeń nabierają dziś szczególnego znaczenia.

Z poczuciem dumy narodowej spoglądać możemy na wspaniałe wielkie dzieło – stanowiące złotą kartą dziejów naszych – na uchwaloną przez Sejm w dniu 3 Maja 1791 roku „Konstytucję”. Konstytucja 3 Maja stanowi w dziejach naszych punkt zwrotny. Od niego bowiem zaczyna się polityczne i moralne odrodzenie narodu.

Duch Konstytucji 3 Maja niech i dziś będzie gwiazdą przewodnią – a wtedy dobrze będzie i Ojczyźnie naszej i wszystkim obywatelom  - żaden wróg zgnębić nas nie zdoła. „W polski domu polskie serce”.

Wiersz „ W dzień Trzeciego Maja” – Teodora Kropidłowska

„Święto narodu dziś w Polsce świeci,

Święto narodu – po kraju leci,

Święto narodu tryumf odnosi,

Święto narodu wokół nam głosi!

I chociaż chmury czarne w około,

Nad ziemią polską nieraz zawisły

Objęły wszystkie pałace, złoto.

Wiara, męstwo w narodzie nie prysły!

Jako mąż jeden stańmy do boju,

By złe wyplenić, chwasty wyrzucić

I nie żałując trudu, ni znoju:

Musimy ojczyźnie świetność przywrócić…

Święto Narodu dziś w Polsce święci,

A od ołtarzy hymn w niebo leci,

W święto narodu my przysięgamy:

Ojczyzny naszej zgubić nie damy.”

Program obchodu święta 3 Maja w Kartuzach – 1939 rok

2 maja:

Godzina 20 – Capstrzyk  z pochodniami i orkiestrą pod dowództwem p. por. Henninga. Zbiórka do capstrzyku o godz. 20. przed świetlicą P.W…

3 maja

Godz. 9.30- zbiórka na placu gimnazjalnym

Godz. 9.45 – odmarsz do kościoła na nabożeństwo

Godz. 10.00 – nabożeństwo w kościele

Godz. 11.15 – odmarsz z kościoła na Rynek i ustawienie

Godz. 11.45 – raport, przegląd i dekoracje odznaczonych Krzyżem Zasługi

Godz. 12.00 – śpiew

Godz. 12.30 – defilada

Godz. 14.30 – strzelanie „10 strzałów ku chwale Ojczyzny”

Godz. 16.00 – powiatowe biegi na przełaj

Godz. 19.00 – przedstawienie pt. „Ku wolności” w Hotelu Centralnym

Apeluję o najliczniejszy udział oraz wywieszenie chorągwi narodowych… - Burmistrz Lewiński

Przebieg uroczystości 3 Maja 1939 roku w naszym mieście – w nastroju poważnym i uroczystym. Uroczystości rozpoczęły się capstrzykiem 2 maja, w którym udział wzięły oddziały wojskowe, organizacje p.w. i społeczne z orkiestrą kolejową.

3 maja rozpoczęto obchód mszą świętą w kościele, którą odprawił ks. wikariusz Lenckowski. Podniosłe kazanie – okolicznościowe – wygłosił ks. proboszcz Połomski. Podczas mszy śpiewał chór kościelny „Cecylia”. Na zakończenie odśpiewano „Boże coś Polskę”.

Po nabożeństwie odbyła się defilada przy placu św. Brunona przed przedstawicielami władz – starostą Beliną, ks. prob. Połomskim. Defilada oddziałów wojskowych wypadła imponująco – oddziały Obrony Narodowej. Defiladę prowadził ks. Wasilewski. W godz. Popołudniowych urządzono bieg narodowy na przełaj i strzelanie, przy udziale publiczności. Do zebranych przemówił p. kier. Dzięcioł – omówił historyczne znaczenie święta 3 Maja. Na zakończenie zebrani uchwalili rezolucje do Marszałka Polski i obejrzeli sztuczkę teatralną – „Ku wolności”.

Obchody święta narodowego – 3 Maja w Sierakowicach 1939 roku odbył się w bieżącym roku w ograniczonych ramach, ale przy licznym udziale mieszkańców. Uroczystości rozpoczęły się mszą świętą. Nabożeństwo odprawił ks. wik. Smoleński a kazanie wygłosi ks. wik. Kamiński, odśpiewano na zakończenie mszy „Boże coś Polskę”.

Po nabożeństwie odbyło się uroczyste zebranie zorganizowane przez Str. Narodowe na wielkiej Sali Banku Ludowego. Obszerny i treściwy referat o Konstytucji 3 Maja wygłosił ks. kan. Łosiński-który na zakończenie powiedział „że tu rządzi i rządzić będzie jedynie Polska po wsze czasy”, po czym zebrani odśpiewali „Rotę”.

Wieczorem na Sali p. Wilgi odbyła się uroczysta akademia. Referat poświęcony rocznicy Konstytucji 3 Maja wygłosił p. kier. Schutz. Były deklamacje, występy chorów: „Lutnia” i szkolnego, oraz przedstawienia dziatwy szkolnej, pt. „Obchód 3 Maja”. Po przedstawieniu odbyła się zabawa taneczna – a przygrywała orkiestra wojskowa.

Obchody święta narodowego w Żukowie 1939 rok

Uroczystości rozpoczęły się po godzinie 10. Wymarszem towarzystw i organizacji sprzed pomnika Królowej Korony Polski – w pochodzie przy dźwiękach orkiestry K.S.M do kościoła poklasztornego na nabożeństwo. Uroczystą mszę św. Odprawił ks. wikary Radtke a podniosłe kazanie wygłosił ks. proboszcz Gołomski. Po nabożeństwie pochód przeszedł ul. 3 Maja i Gdańską do pomnika Królowej Korony Polski, gdzie odbyła się defilada z udziałem oddziałów Obrony Narodowej, Związku Rezerwistów. Liczny udział w uroczystości wzięła młodzież – oddziału Młodych SN. Była zabawa i panował miły nastrój.

Podobne uroczystości odbyły się w innych miejscowościach naszego powiatu – Egiertowie, Staniszewie… [pisownia oryginalna]

Oprac. Historyk Andrzej Borzestowski

Żart – GK 1939 r.

Lekarz z praktyką

- Mamusiu, Mamusiu. Doktor Weber właśnie mi się oświadczył

- Co mówisz kochanie? Ale czy on ma praktykę?

- Chyba tak – mamusiu. W każdym razie zrobił to cudownie

P.S. W tym tygodniu ukazał się pierwszy tom mojej książki – kroniki „Powiat – Starostwo na kartach GK 1922-1939”. Stron ok. 400 – plus zdjęcia. Patronat Starostwo Powiatowe – starosta Bogdan Łapa.

Pod koniec bieżącego roku ukaże się drugi tom – kroniki „Miasto – Gmina Kartuzy na kartach GK 1922 – 1939 r.”. Stron ok. 500 plus zdjęcia. Prace trwały około 3 lata. Aktualnie szukam sponsora. Dziękuję