Boże Narodzenie w Polsce: tradycje i prezenty z dawnych lat

INFO KĄCIK HISTORYCZNY: Artykuł historyka Andrzeja Borzestowskiego przywołuje uroki Bożego Narodzenia sprzed ponad 80 lat, ukazując zwyczaje, pobożne kolędy i niezwykłe gwiazdkowe oferty reklamowe. Przeżyj wyjątkowy czas dzięki opowieściom z Gazety Wyborczej i Kartuskiej.

"Pokój ludziom dobrej woli" - GW 1938 r.

Żadne święto nie odpowiada tak głęboko usposobieniu ludu polskiego i nie wywiera tak wielkiego wrażenia, jak święto Bożego Narodzenia". Bóg zstąpił  na ziemię między ludzi, urodził się w ubogiej stajence, wywyższy poniżone, zrównał wszystkich przed majestatem Bożego miłosierdzia: dla serc prostych i czystych musi być to zatem święto radosne, zwiastujące dobrą nowinę. I takiem było zawsze dla nas i dla ojców i przodków naszych, takiem będzie dla tych pokoleń, które przyjdą po nas Świętem Radości i Nadziei.

Prezenty gwiazdkowe - "GK" 1930-1935 - reklamy:

• Najpraktyczniejszy prezent gwiazdkowy - zakupicie w naszym wielkim składzie bławatów - konfekcji: "BAZAR" - spółka z o.o. w Kartuzach ul. Parkowa. 
• Baczność, baczność. Wielką sprzedaż gwiazdkową urządzam z dniem 11 grudnia do 24 na wszystkie towary: bławaty - konfekcje, obuwie, towary krótkie w wielkim wyborze i niskich cenach. Przyjdź - ceny od 10 proc. do 30 proc. zniżone i prezent gwiazdkowy. DOM TOWAROWY K. Kuczkowski - Sierakowice nr 2. 
• Na gwiazdkę - polecam żyrandole, abażury, klosze, ample, radioodbiorniki, Telefunken - Philips, Binofon żelazka elekt. - grzejniki - rowery... K. WRONOWSKI - Kartuzy. Skład elektrotechn - mech. telef. 63
• Bracia Borzestowscy - Już czas pomyśleć o zakupach świątecznych gwiazdkowych: owoce, konserwy, kawa palona, wino, koniaki, likiery, pomarańcze - w cenie 1,27 zł
• Najpraktyczniejsze podatki gwiazdkowe w wielkim wyborze. W przekonaniu, że usługą moją zupełnie Szanowną Klientkę zadowolę - polecam się - Emil Lniski - Kartuzt Gdańska 

Z gwiazdą - "GK" 1935 r.

Od wieków istnieją w Polsce zwyczaje wśród ludzi, że gdy nastaną święta Bożego Narodzenia nie ma końca różnym zabawom, podarkom, przebieraniu się, chodzeniu po domach z szopką, przy śpiewie kolęd wprost z serca płynących. Kolędnicy chodzą z piękną gwiazdą, która wskazywała drogę do ubogiej stajenki, w której Dzieciątko Jezus się narodziło, Trzem Królom - Mędrcom i ubogim pastuszkom. Są miejscowości, gdzie młodzież przebrana za Herolda, jego hetmana, żołnierzy, śmierć i diabła przedstawia sceny z podań Pisma Świętego.

Najpopularniejsza z kolęd " W żłobie leży, któż pobieży..." śpiewana bardzo często i lubiana. Kolędnicy, chodząc od wsi do wsi, od domu do domu śpiewają pobożne kolędy - zwykle zaczynając od wesołej piosenki: "Mości gospodarz, domowy szafarzu./ Daj chleba białego i masła do niego/ Każ stoły nakrywać i talerze zmywać./ Hej kolęda, kolęda!.../ Mości gospodyni, domowa mistrzyni,/ Okaż swoją łaskę, każ dać masłą faskę,/ Jeżeliś nie sknera, daj jaj kopę, sera/ Hej,kolęda, kolęda!

Przy choince - Teodora Kropidłowska - "GW" 1926 

"Światła złote, jak gwiazdki lśniące,

W ciszy uroczej tej świętej nocy, 

Tam na choince blaskiem płonące, 

Takie powabne, dziwne w swej mocy.

Iskrzą się błyszcząc  woń swą roznoszą

Gałązki świerka radość nam głoszą. 

I od choinki płynie w około 

Czar jakiś cichy, duszą olśniewa, 

I opromienia i gładzi  czoło,

I serce koi, blaskiem rozgrzewa

Pierzchają widma, smutek ucieka,

Radość niebieska poi człowieka. 

I rozbrzmiewają pieśni kolędy, 

Poprzez komnaty w noc tę grudniową, 

Tak jasno w duszy i pokój wszędy, 

Rodzi otuchę, nadzieję nową. 

Chwały miłości i pieśni morze

Uwielbia w żłobku dzieciątko Boże."

Z okazji Świąt Bożego Narodzenia składam wszystkim czytelnikom "kącika historycznego INFO" serdeczne życzenia, łamiąc się z nimi staropolskim zwyczajem - opłatkiem. 

historyk Andrzej Borzestowski

Motto: Działać można dopóty, dopóki ma się marzenia"