Kartuzy nad jeziorem, czyli jak przedwojenne łazienki budowały letniskowy prestiż miasta

INFO KĄCIK HISTORYCZNY: W latach trzydziestych XX wieku w Kartuzach trwały intensywne starania o stworzenie miejskich łazienek, które miały uczynić z miasteczka perłę turystyczną Szwajcarii Kaszubskiej. Na podstawie artykułów z prasy pomorskiej i dokumentów Rady Miejskiej z lat 1933–1936, historyk Andrzej Borzestowski odsłania kulisy budowy, społecznych oczekiwań i ambitnych planów architektonicznych związanych z tym nieco zapomnianym dziś przedsięwzięciem.

Łazienki miejskie w Kartuzach - historia, okres międzywojenny lata trzydzieste XX wieku. Artykuł powstał na podstawie informacji z prasy pomorskiej oraz materiałów z posiedzeń Rady Miejskiej w Kartuzach z lat 1933-36.. 

Do napisania niniejszego artykułu - o powstaniu i rozbudowie łazienek w omawianym okresie zadecydowały:

- artykuły, które ukazały się w kilku regionalnych gazetach, a podkreślające piękno Szwajcarii Kaszubskiej, rolę Kartuz - jako miasta związanego z rozwojem turystyki i wypoczynku

- decyzje dzisiejszych władz miasta o odbudowie łazienek [patrz plany na bilboardach]

 - marzenia o wypoczynku, relaksie już na terenie nowych łazienek dwóch miłych pań z Info: Ani i Bożenki. Z opowiadań pań: "przyjść, rozłożyć kocyk, wypocząć oraz wypić "małą czarną". Marzenia, marzeniami - zobaczymy czy się spełnią. Piszący te słowa zakłada, że tak. 

Chronologia - wydarzeń 1933-1935 [słownictwo oryginalne]

Prasa pomorska 27 kwietnia 1933 roku informuje, że w tym dniach dokonano z polecenia magistratu kartuskiego rozbiórki starych łazienek miejskich nad Jeziorem Klasztornym. Likwidacja tych łazienek staje się faktem ze względu na ich zły stan i położenie. Należy pomyśleć o nowych łazienkach, które Kartuzy jako uznane na Pomorzu letnisko powinno posiadać.

Z posiedzenia Rady Miejskiej w Kartuzach odbytego w piątek 16 czerwca 1933 roku. Posiedzenie zagaił i prowadził przewodniczący rady p. Kolka.

Dłuższa dyskusja toczyła sie w sprawie nowych łazienek miejskich. Celem pobudzenia łazienek upoważniono magistrat do zaciągnięcia pożyczki w kwocie 20.000 zł, zarazem magistrat ma poczynić starania i przyznanie odpowiedniego terenu.

W sprawie łazienek w Kartuzach: 

Ogólnie słyszy się skargi letników, mieszkańców miasta na brak łazienek nad Jeziorem Klasztornym. Brak ten odczuwa się już drugi sezon, a Kartuzy jeko letnisko mogą w przyszłości dużo stracić na frekwencji letników. Dlatego sprawę łazienek należy przynaglić i tego wymga konieczność chwili. 

Ilu letników przebywao w Kartuzach w 1933 roku:

Według danych statystycznych w bieżącyym sezonie letnim bawiło się na letnisku w Karyuzach 131 osób.Liczba byłaby większa gdyby nie zmienna pogoda i brak łazienek miejskich. 

Z posiedzenia rady miejskiej z dnia 16 bm. [lisopad 1933]: 

Rada, w której uczestniczył p. burmistrz Kubasik. Rada uchwaliła zawarcie w Kartuzazh z Dyrekcją Lasów Państwowycg w sprawie dzierżawy terenu pod budowę nowych łazienek. 

Kartuzy 20 stycznia 1934:Nowa dzielnica miasta. Na pięknie położonych terenacg nad Jeziorem Klasztorny ma wkrótce powstać nowa dzielnica miasta Kartuzy. Plan zabudowy nowej dzielnicy oparcował p. architekt Langiewicz. W tej dzielnicy projektowane jest zbudowanie łazienek. 

Kartuzy: Nowowybrana rada miejska w poniedziałek, 19 lutego 1934 roku odbyła posiedzenie pod przewodnictwem p. burmistrza Kubasika. Rada upoważniła zarząd miejski do zacięgnięcia pożyczki w kwocie 20.000 zł. W tym celu wybrano także komisję, która ma zająć się wyszukaniem terenu i ustaleniem warunków umowy. 

PROTOKÓŁ: Zarząd miejski w kwietniu 1934 roku rozpoczął prace wstępne nad budową łazienek przy Gaju Świętopełka - obecnie niwelowany jest teren półwyspu, na którym staną łazienki. Wybór miejsca na łazienki wywował dużo uwag i niezadowolenie wśród ludności, zdania pod tym względem są podzielone. 

Projekt łazienek - "przewiduje 40 kabin pojedyńczych, salę dancingową, restauracj, stację ratowniczą i trzy kioski. Ozdobą łazienek będą: taras na dachu i wieżyczka obserwacyjna - stąd będzie się roztaczał ładny widok na oba jeziora, pobliskie wzgórza i okoliczne lasy. Drugi taras [kryty] powstanie przed łazienkami. Z boku łazienek w osobnym domku zamieszka dozorca łazienek, którego opiece powierzy się także Gaj Świętopełka. Przed łazienkami urządzona zostanie mniejsza plaża z obszernym basenem o głębokości od 50 cm do 1,5 m dla dzieci i osób starszych nieumiejących pływać. Między lasem a wyspą Łabędzią będzie rozciągać się plaża większa o powierzchni 1680 m kw. Nie zapomniano i o urządzeniach sportowych. Specjalna zaś przystań dla łodzi, jachtów umożliwi wioślarzom, kajakarzom łatwe wodowanie i korzystanie z dobrodziejstw łazienek. Brzeg, który w tym miejscu jest zaśmiecony zostanie gruntownie oczyszczony i wysypany żwirem, podobnie jak cała plaża. Doprowadzona zostanie także do porządku znajdująca się obk wyspeka". Projekt łazienek miejskich wykonał p. budowniczy, architekt Langiewicz.

Czerwiec 1934 r - W tych dniach rozpoczeto budowę łazienek nad j. Klasztornym. Część łazienek wykończone zostanie przed dniem 29 czerwca.

Przetarg publiczny - 10 listopada 1934. - Informacja:

"Ogłasza się przetarg publiczny na wydzierżawienie miejskich łazienek na przeciąg 3 lat. Warunki umowy na miejscu". - Zarząd Miejski Kubasik burmistrz. 

Kartuzy. Z posiedzenia rady miejskiej - piątek 16 listopada 1934 r. - Uchwalono zaciągnięcie pożyczki w wysokości 15.000 zł na zatrudnienie bezrobotnych przy projektowanej budowie drogi do miejskich łazienek. 

Kartuzy. Wydzierżawienie łazienek miejskich - marzec 1935 r. - Zarząd miejski w Kartuzach wydzierżawił łazienki położone nad j. Klasztornym p. Cieszyńskiemu na przeciąg 1 roku. Czynsz roczny - 300 zł. 

Ogłoszenie: "W niedzielę i święta jak zwykle po południu koncert w łazienkach miejskich - zapraszmay Ciszyński".

Kartuzy. Fundusz Pracy przyznał Zarządowi Miejskiemu w Kartuzach 15.000 zł na dokończenie łazienek miejskich. Sprawa łazienek miejskich znalazła swoje ostatnie rozwiązanie. 

Kartuzy. "Sprawa urządzeń w łazienkach miejskich w Kartyzach. "Mamy w naszym mieście ładne łazienki jakimi nie każde miasto może się poszczycić. W urządzeniu ich mamy pewne braki. Mianowicie: brak skoczni i łodzi ratunkowej - ze względu na gwarancję bezpieczeństwa przy kąpieli. Prosimy więc gorąco radę miejską i zarząd miejski i przychylne rozpatrzenie tej sprawy. - Pływacy. Kartuzy 23 kwietnia 1936 r.".

Kartuzy. Budowa pomostu ze skocznią - czerwiec 1936 roku. W tych dniach zarząd miejski przystąpił do budowy pomostu nad j. Klasztornym obok półwyspu. Do pomostu przylegać będą dwa baseny dla pływających i niepływających oraz skocznia i mała przystań. Długość pomostu będzie wynosić 60 metrów. Ukończenie budowy przewiduje się do końca czerwca 1936 roku. 

Kartuzy. Szanownej publiczności podaje się do wiadomości, że w pierwsze święto Zielonej Świąt nastąpi: Otwarcie Łazienek Miejskich. Po południu od godzinuy 4 - koncert z dancingiem - Cieszyński. 

Kartuzy. Na terenie łazienek bral przyborów ratowniczych. Braki najwcześniej usunąć. Nad bezpieczeństwem powinien ponadto czuwać specjalny strażnik i ratownik. - sierpień 1938. 

Kartuzy. Bezpieczeństwo w łazienkach zapewnione. Zarząd Miejski w Kartuzach ustanowił na terenie alzienek dozorcę oraz umieszczono odpowiednie tablice ostrzegawcze. 

"Kto czyta, żyje podwójnie" - historyk Andrzej Borzestowski