Ponura historia kartuskich Żydów odczytana w odnalezionych po 80 latach listach do przedwojennego przyjaciela

Przez ponad 80 lat czekały na odkrycie w zapomnianym kuferku w pewnym kartuskim mieszkaniu. Listy Jakuba do Roberta - stanowią świadectwo wielkiej przyjaźni, która przytrafiła się chłopakom-sąsiadom z Placu św. Brunona. Jakub był kartuskim Żydem a Robert Polakiem-Kaszubą. Z ich korespondencji odczytujemy historię o rozłące, niegasnących marzeniach, trudnym losie Żydów zamkniętych w Getcie, krewnych, którzy przepadli, niewolniczej pracy i głodowaniu.

W chwili wybuchu wojny Jakub Goldberg miał 21 lat, a Robert Benkowski zaledwie 17. Wojna brutalnie ich rozdzieliła. Wszystkich przedwojennych kartuskich Żydów spotkała przymusowa deportacja. Jakub znalazł się w getcie. W czasach, gdy nad jego rodziną wisiała śmierć, pisanie do przyjaciela z dawnych – bezpiecznych czasów musiało być dla niego niezwykle ważne. W listach niekiedy używa kaszubskich słów, jak “bulwe”, a za Kartuzami tęskni, tak samo jak za swoimi dawnymi przyjaciółmi.

W jednym z listów czytamy: “...ciężki jest los. Czy się kiedyś jeszcze zobaczymy? Bóg wie. Pamiętasz te nasze wieczory, spacery, spotkania, te wspólne przechadzki?”. Spacerując ulicami dzisiejszych Kartuz możemy poczuć ciężar tęsknoty dawnego sąsiada - siłą wyrwanego z tej przestrzeni. Kiedy Jakub opisuje trudne warunki pracy w Hucie Szkła, niewystarczające kartki żywnościowe, brak ubrania na zimę, pisze wprost: “Robercie, teraz nie mamy z czego żyć”. Robert nie pozostawał obojętny na tragiczne położenie swojego przyjaciela I przesyłał mu paczki z żywnością, na co Jakub odpowiadał pisząc: “Przyjacielu mój. W najcięższych chwilach mego życia wyciągasz mi pomocną dłoń.”

Skany ukazujące treść listów umieściła niedawno na swoim facebookowym profilu Barbara Kąkol – Dyrektor Muzeum Kaszubskiego w Kartuzach, dodając:

Zaciekawionych dalszymi losami przyjaciół zapraszamy do przeczytania artykułu Ryszarda Leszkowskiego pt. “Prawdziwa przyjaźń trwa wiecznie. Z listów Jakuba do Roberta”, który ukazał się w najnowszych Kartuskich Zeszytach Muzealnych, pod redakcją Barbary Kąkol. Promocja Zeszytów odbędzie się w najbliższy czwartek (30 stycznia) o godz. 17.00 w Muzeum Kaszubskim.
Będzie to okazja do rozmowy z autorami oraz poznania wielu innych historycznych wątków, jak chociażby historia Kaszuby Roberta Gransickiego – ofiary Zbrodni Pomorskiej.