Pociągi, które nie dojechały. Wypadki kolejowe w powiecie kartuskim w latach 1925-1930

INFO KĄCIK HISTORYCZNY: W latach 1925–1935 na pomorskich torach nie brakowało dramatycznych wypadków kolejowych – od wykolejeń i pożarów po tragiczne śmierci pracowników kolei. Historyk Andrzej Borzestowski, sięgając do archiwalnej prasy z Torunia, Gdyni i Kartuz, przypomina zdarzenia, które na długo zapisały się w pamięci lokalnych społeczności – ukazując zarówno grozę kolejowych tragedii, jak i codzienne życie ludzi kolei.

W artykule zamieszczamy informacje o wypadkach kolejowych, w których ofiarami zostali pasażerowie, obsługa pociągów. Wypadki, które spowodowały zniszczenia pojazdów, budynków oraz straty w otoczeniu. Wydarzenia obejmują lata 1925-1935 i oparte są na informacjach z prasy pomorskiej: Toruń, Gdynia i Kartuzy. 

Dnia 27 lipca 1925 roku - poniedziałek - pociąg jadący wieczorem z Kościerzyny do Kartuz wykoleił się pomiędzy Gołubiem a Krzeszną. Wykoleiła się lokomotywa, wagon pakunkowy i wagon czwartej klasy. Z ludzi nikt obrażeń nie odniósł. Przyczyną wypadku było zamulenie toru piaskiem i kamieniami z powodu niedawnego ulewnego deszczu. Przy pomocy przesłanych narzędzi wepchnięto wykolejoną maszynę i dwa wagony na szyny i przeszkody wkrótce usunięto. 

W poniedziałek 20 czerwca 1927 roku przejechał przez nasze miast miniter kolei Alfons Kühn, ale tylko na krótko zatrzymał się na dworcu także powitania nie było, tylko odbyły się rozmowy. 

Dzierżążno pod Kartuzami. Przejechany przez pociąg. Na torze kolejowym w pobliżu Mezowa przejechany został przez pociąg nadzwyczajny w dniu 19 marca 1928 roku o godzinie 13.30 obchodzący tor urzędnik kolejowy Franciszek Gosz. Ponieważ w tym dniu panował wiatr - podniósł śp. Gosz dla ochrony przed zimnem kołnierz i dlatego nie zauważył pociągu o którym został powiadomiony. Pociąg wjechał wprost na niego tak, że śmierć nastąiła natychmiast. 

Sierakowice. Przy przetaczaniu wagonów dostał się kolejarz  Leon Hinca lewą nogą pomiędzy szyny i doznał zgniecenia trzech palców. Ranny znajdował się pod obserwacją w Szpitalu Powiatowym w Kartuzach. Okaleczenie średniego stopnia. 

Wielkie nieszczęście kolejowe w Prokowie pod Kartuzami. Na torze kolejowym Kartuzy - Sierakowice - Kętrzyno wydarzyło się w sobotę 21 bm. [lipiec] 1928 roku, po południu okołogodziny 5.45 tuż pod Prokowem nieszczęście kolejowe. W czasie kiedy nieszczęście nastąpiło, oczekiwano w Kartuzach prezydenta Polski - Ignacego Mościckiego, jadącego do Gdyni. widok był straszny. Tuż za stacją Prokowo w stronę Garcza zauważono większą ilość częściowo spiętrzonych i poprzewracanych długich amerykańskich wagonów towarowych, obładowanych żwirem oraz drzewem. Wagonów było przeszło dziesięć. Maszynista i palacz prawie cudem uniknęli śmierci. Znajdujący się w tych potrzaskanych wagonach podróżujący cudem uniknęli śmirci, ale mimo to sześć osób odniosło ciężkie obrażenia, a cztery mniejsze. Z czterech hamulcowych pociągu, trzech zdołało zeskoczyć, natomiast czwarty 45-letni hamulcowy Kanczkowski Jan z Prokowa poniósł straszną smierć. Pozostawił żonę i czworo dzieci. Tor został po uprzątnięciu oddany do użytku w poniedziałek rano. Sprawa wypadku badała specjalna komisja, a akta oddano prokuratorowi. 

Kartuzy. We wtorek 23 lipca 1929 roku - wypadek kolejowo-samochodowy o godzinie 4 rano na przejeździe kolejowym przy ulicy Gdańskiej. Z powodu niezamknięcia barierek, pociąg kościerski wpadł na koniec samochodu p. Bronka z podjazów. Brak ofiar, straty materialne. 

Somonino. Pożar na stacji kolejowej. W niedzielę 3 lutego 1929 roku o godzinie 11. przed południem wybuchł na tutejszej stacji kolejowej pożar. Spalił się dom mieszkalny urzędników kolejowych. Pożar powstał na dachu tego domu. Dzięki energicznej akcji straży pożarnej z Kartuz, nalezy przypisywać, że ogień ugaszono. Straty duże, bez ofiar w ludziach.

Kartuzy. Nieszczęście kolejowe wydarzyło się 9 maja 1929 roku pod Krzeszną w pobliżu Kartuz z powodu podmycia toru kolejowego. Przy jadącym po południu pociągu nr 1633 z Kościerzyny do Kartuz wykoleił się parowóz i jeden wagon - nikt z podróżnych nie odniósł obrażeń. Lokomotywa przewróciła się na bok i zahamowała prawidłowy ruch, który jednak odbywa się bez przerwy. 

Cieszenie pow. kartuski. Pochwała za zawiadomienie o grożącym niebezpieczeństwie - wykolejeniu się pociągu. Wojewoda pomorski udzielił pochwały p. Augustynowi Reiterowi z Cieszenia, że 9 maja 1930 roku zauwayżł podmycie przez deszcz podkładów kolejowych na torze Kartuzy - Kętrzyno i pobiegł naprzeciwko zbliżającego się pociągu i zatrzymał go, zapobiegając katastrofie. 

Kartuzy. Uroczysty obchód 40-letniej pracy w kolejnictwie. Dnia 14 listopada 1930 roku obchodził swój 40-letni jubileusz pracy w kolejnictwie zawiadowca tutejszej parowozowni p. Hilary Oźmiński. Laureat otrzymał od władz resortu piękną laurkę pamiątkową, wpłynęło przeszło 50 telegramów z życzeniami. Gratulacje "Szczęść Boże".

CIEKAWOSTKA HISTORYCZNA

Kartuzy. Obchód imienin p. marszałka Józefa Piłsudskiego. Uroczystości odbyły się 19 marca 1931 roku z udziałem orkiestry koeljowej, strażaków, kolejarzy, i licznym zaangażowaniu mieszkańców. Po uroczystej mszy świętej odprawionej w kościele parafialnym i odśpiewaniu pieśni "Boże coś Polskę", pochód udał się na plac dworcowy, gdzie odbyło się uroczyste odsłonięcie umieszczonej na gmachu dworcowym tablicy pamiątkowej. Po odczytaniu aktu, wmurowaniu tablicy, wśród dźwięków hymnu narodowego odsłonił p. starosta Bieńkiewicz tablicę pamiątkową, która składała się z białej płyty marmurowej z mosiężnym orłem, wizerunkiem marszałka J. Piłsudskiego z krótkim wspomnieniem. 

"Kto czyta, żyje podwójnie" / historyk Andrzej Borzestowski